۵ برنامه ضروری لینوکس که باید روز اول نصب کنید

بیشتر توزیع‌های لینوکس عمداً با مجموعه‌ای نسبتاً محدود از برنامه‌ها عرضه می‌شوند تا سیستم‌عامل سبک و بدون نرم‌افزارهای اضافی باقی بماند. این رویکرد یکی از مزیت‌های مهم لینوکس است، اما برای کاربری که به‌تازگی از ویندوز یا سایر سیستم‌عامل‌ها مهاجرت کرده است، یک سؤال مهم ایجاد می‌کند: بعد از نصب لینوکس چه برنامه‌هایی باید نصب شوند؟

توزیع لینوکس معمولاً بسیاری از ابزارهای پایه را در اختیار کاربر قرار می‌دهد، اما برای داشتن یک محیط کاری کامل‌تر، چند برنامه و ابزار دیگر می‌توانند تجربه استفاده روزمره را بسیار بهتر کنند.

در این میان، پنج گزینه بیش از بقیه ارزش نصب دارند: GNOME Tweaks و GNOME Extensions و KDE Connect و یک مرورگر مبتنی بر Chromium و ONLYOFFICE و Flatpak.

البته همه این موارد برای تمام کاربران ضروری نیستند. به عنوان مثال، GNOME Tweaks فقط برای محیط GNOME اهمیت دارد و KDE Connect نیز زمانی بیشترین کاربرد را دارد که بخواهید گوشی و کامپیوتر لینوکسی خود را به یکدیگر متصل کنید.

۱. GNOME Tweaks و GNOME Extensions برای کاربران Ubuntu و Fedora

محیط GNOME را شخصی‌سازی کنید

اگر توزیعی مبتنی بر GNOME مانند Ubuntu یا Fedora نصب کرده‌اید، GNOME Tweaks و GNOME Extensions از نخستین ابزارهایی هستند که ارزش نصب دارند.

GNOME به‌صورت پیش‌فرض محیطی نسبتاً ساده ارائه می‌دهد و بخش زیادی از قابلیت‌های شخصی‌سازی در تنظیمات عادی آن وجود ندارد. GNOME Tweaks کنترل بیشتری روی بخش‌هایی مانند ظاهر محیط دسکتاپ و فونت‌ها و برنامه‌های هنگام ورود به سیستم و برخی رفتارهای پنجره‌ها در اختیار کاربر قرار می‌دهد.

برای نمونه، GNOME Tweaks امکان مدیریت برنامه‌هایی را که هنگام ورود به سیستم اجرا می‌شوند فراهم می‌کند. مستندات رسمی GNOME نیز برای مدیریت برنامه‌های شروع خودکار به ابزار Tweaks اشاره می‌کند.

در طرف دیگر، GNOME Extensions قابلیت‌های محیط GNOME را از طریق افزونه‌های توسعه‌یافته توسط جامعه گسترش می‌دهد. این افزونه‌ها می‌توانند مدیریت پنجره‌ها و اجرای برنامه‌ها و بخش‌های مختلف رابط کاربری را تغییر دهند.

برای نصب این ابزارها در توزیع‌های مبتنی بر Ubuntu و Debian می‌توانید از دستور زیر استفاده کنید:

در Fedora نیز دستور زیر قابل استفاده است:

البته نام بسته‌ها و نحوه نصب ممکن است در برخی توزیع‌های دیگر متفاوت باشد. در بسیاری از توزیع‌های مبتنی بر GNOME نیز می‌توان این ابزارها را از فروشگاه نرم‌افزاری گرافیکی نصب کرد.

نکته مهم این است که GNOME Extensions برای همه کاربران ضروری نیست. اگر از قابلیت‌های پیش‌فرض GNOME راضی هستید، نیازی به نصب تعداد زیادی افزونه ندارید. نصب افزونه‌های بیش از حد نیز می‌تواند محیط دسکتاپ را پیچیده‌تر کند.

۲. KDE Connect یا GSConnect

گوشی و کامپیوتر لینوکسی را به یکدیگر متصل کنید

KDE Connect یکی از کاربردی‌ترین ابزارها برای افرادی است که هم‌زمان از گوشی هوشمند و کامپیوتر لینوکسی استفاده می‌کنند.

این برنامه امکان ارتباط میان دستگاه‌ها را فراهم می‌کند و قابلیت‌هایی مانند انتقال فایل و همگام‌سازی اعلان‌ها و کنترل پخش رسانه و استفاده از گوشی به عنوان ترک‌پد یا کنترل از راه دور را در اختیار کاربر قرار می‌دهد. حتی امکان اجرای فرمان‌های از پیش تعریف‌شده روی کامپیوتر از طریق گوشی نیز وجود دارد.

KDE Connect روی توزیع‌های مختلف لینوکس و محیط‌های دسکتاپ گوناگون در دسترس است. اگر از GNOME استفاده می‌کنید، می‌توانید به جای نسخه کامل KDE Connect از افزونه GSConnect بهره ببرید که پروتکل KDE Connect را در محیط GNOME پیاده‌سازی می‌کند.

پس از جفت کردن گوشی و کامپیوتر، امکاناتی مانند انتقال سریع فایل و اشتراک کلیپ‌بورد و مشاهده اعلان‌های گوشی روی کامپیوتر و کنترل موسیقی در دسترس قرار می‌گیرند.

KDE Connect برای Android امکانات گسترده‌ای ارائه می‌دهد و نسخه iOS نیز وجود دارد، هرچند قابلیت‌ها و محدودیت‌های هر پلتفرم ممکن است متفاوت باشد.

اگر از KDE Plasma استفاده می‌کنید، KDE Connect معمولاً انتخاب طبیعی‌تری است. در محیط GNOME نیز GSConnect گزینه مناسبی برای یکپارچه‌سازی گوشی با دسکتاپ محسوب می‌شود.

۳. یک مرورگر مبتنی بر Chromium

لازم نیست حتماً از گوگل کروم استفاده کنید

بسیاری از توزیع‌های لینوکس Firefox را به عنوان مرورگر پیش‌فرض ارائه می‌کنند و برای بسیاری از کاربران همین مرورگر کاملاً کافی است. با این حال، داشتن یک مرورگر مبتنی بر Chromium در کنار Firefox می‌تواند در برخی شرایط مفید باشد.

Chromium پروژه متن‌بازی است که هسته اصلی آن پایه‌ای برای گوگل کروم و برخی مرورگرهای دیگر محسوب می‌شود. خود پروژه Chromium نیز آن را یک پروژه مرورگر متن‌باز معرفی می‌کند.

داشتن یک مرورگر مبتنی بر Chromium می‌تواند برای وب‌سایت‌ها و سرویس‌هایی که در Firefox عملکرد مطلوبی ندارند مفید باشد. همچنین می‌توان از مرورگرهایی مانند Brave و Opera و Vivaldi استفاده کرد که بر پایه Chromium ساخته شده‌اند.

یکی از مزیت‌های مهم اکوسیستم Chromium، سازگاری گسترده با افزونه‌هایی است که برای مرورگرهای مبتنی بر این پروژه توسعه داده شده‌اند.

با این حال، استفاده از Chromium یا هر مرورگر مبتنی بر آن الزامی نیست. اگر Firefox تمام نیازهای روزمره شما را برطرف می‌کند، نیازی به نصب مرورگر دوم نخواهید داشت.

۴. ONLYOFFICE

جایگزینی مناسب برای LibreOffice

تقریباً تمام توزیع‌های محبوب لینوکس را می‌توان با LibreOffice استفاده کرد و این مجموعه برای بسیاری از کاربران کاملاً کافی است. با این حال، اگر مرتباً با فایل‌های Microsoft Office کار می‌کنید، ONLYOFFICE می‌تواند گزینه جذابی باشد.

ONLYOFFICE Desktop Editors مجموعه‌ای برای کار با اسناد متنی و صفحات گسترده و ارائه‌ها و فرم‌ها و فایل‌های PDF است و از قالب‌هایی مانند DOCX و XLSX و PPTX پشتیبانی می‌کند. این برنامه برای Windows و Linux و macOS در دسترس است و امکان کار با فایل‌های محلی بدون نیاز به اتصال دائمی به اینترنت را نیز فراهم می‌کند.

یکی از دلایل جذابیت ONLYOFFICE برای کاربران تازه‌وارد لینوکس، شباهت بیشتر رابط کاربری آن به مجموعه‌های اداری مدرن است. کاربرانی که قبلاً با Word و Excel و PowerPoint کار کرده‌اند، معمولاً برای پیدا کردن ابزارهای موردنیاز خود به زمان زیادی نیاز ندارند.

ONLYOFFICE همچنین روی سازگاری با قالب‌های Microsoft Office تمرکز دارد و از قابلیت‌هایی برای ویرایش اسناد و صفحات گسترده و ارائه‌ها برخوردار است. نسخه دسکتاپ امکان اتصال به سرویس‌های ابری مختلف برای همکاری روی فایل‌ها را نیز ارائه می‌کند.

البته انتخاب بین LibreOffice و ONLYOFFICE تا حد زیادی به نیاز کاربر بستگی دارد. LibreOffice یک مجموعه بسیار کامل و قدیمی و شناخته‌شده در دنیای لینوکس است و برای بسیاری از کاربران نیازی به جایگزین ندارد. ONLYOFFICE بیشتر برای افرادی جذاب است که سازگاری با فایل‌های Microsoft Office و رابط کاربری آشناتر را در اولویت قرار می‌دهند.

۵. Flatpak

نصب برنامه‌ها را ساده‌تر کنید

Flatpak از نظر فنی یک برنامه معمولی نیست، بلکه فناوری و چارچوبی برای توزیع و اجرای برنامه‌های دسکتاپ لینوکس است. با این حال، به دلیل نقش مهم آن در نصب نرم‌افزارها، بهتر است کاربران تازه‌وارد لینوکس از همان ابتدا با آن آشنا شوند.

یکی از مشکلات اکوسیستم لینوکس این است که توزیع‌های مختلف از مخازن و بسته‌های متفاوتی استفاده می‌کنند. Flatpak با هدف کاهش این وابستگی به توزیع خاص طراحی شده و امکان ارائه یک برنامه برای طیف گسترده‌ای از توزیع‌های لینوکس را فراهم می‌کند. پروژه Flatpak نیز تأکید می‌کند که این فناوری به یک توزیع یا محیط دسکتاپ خاص وابسته نیست.

مزیت دیگر Flatpak این است که بسیاری از برنامه‌های جدید لینوکس از طریق Flathub در دسترس هستند. در نتیجه، اگر برنامه موردنظر در مخزن رسمی توزیع پیدا نشود، احتمال دارد نسخه Flatpak آن وجود داشته باشد.

البته برخی توزیع‌ها Flatpak را از ابتدا نصب کرده‌اند و در برخی دیگر باید آن را به‌صورت دستی نصب کرد. مستندات رسمی Flatpak نیز ابزارهای گرافیکی را برای استفاده روزمره پیشنهاد می‌کنند و در کنار آن امکان استفاده از خط فرمان را نیز در اختیار کاربران قرار می‌دهند.

Bazaar را برای مدیریت برنامه‌های Flatpak نصب کنید

پس از نصب Flatpak می‌توان از یک فروشگاه نرم‌افزاری گرافیکی برای جست‌وجو و نصب برنامه‌ها استفاده کرد. Bazaar یکی از گزینه‌هایی است که می‌تواند تجربه نصب برنامه‌های Flatpak را برای کاربران تازه‌وارد ساده‌تر کند.

برای نصب Bazaar می‌توانید از دستور زیر استفاده کنید:

Flatseal را برای مدیریت مجوزهای Flatpak نصب کنید

Flatseal نیز ابزار مفیدی برای مشاهده و مدیریت مجوزهای برنامه‌های Flatpak است. این ابزار به کاربر اجازه می‌دهد بررسی کند هر برنامه به چه منابعی از سیستم دسترسی دارد و در صورت نیاز برخی مجوزها را تغییر دهد.

برای نصب Flatseal از دستور زیر استفاده کنید:

ترکیب Flatpak و یک فروشگاه گرافیکی مانند Bazaar می‌تواند نصب نرم‌افزار در لینوکس را برای کاربران تازه‌وارد ساده‌تر کند. Flatseal نیز کنترل بیشتری روی مجوزهای برنامه‌ها فراهم می‌کند.

این پنج ابزار فقط نقطه شروع هستند

نصب لینوکس پایان فرایند آماده‌سازی سیستم نیست. برخلاف برخی سیستم‌عامل‌ها که تعداد زیادی برنامه را به‌صورت پیش‌فرض ارائه می‌کنند، یکی از ویژگی‌های لینوکس این است که کاربر می‌تواند محیط خود را دقیقاً مطابق نیازهایش بسازد.

برای کاربران GNOME، نصب GNOME Tweaks و GNOME Extensions می‌تواند گزینه‌های شخصی‌سازی را افزایش دهد. KDE Connect یا GSConnect ارتباط میان گوشی و کامپیوتر را ساده می‌کند. یک مرورگر مبتنی بر Chromium می‌تواند سازگاری بیشتری با برخی سرویس‌های وب ایجاد کند. ONLYOFFICE برای کار با فایل‌های اداری گزینه‌ای قدرتمند است و Flatpak نیز دسترسی به مجموعه بزرگی از برنامه‌های لینوکس را ساده‌تر می‌کند.

البته هیچ‌کدام از این ابزارها برای همه کاربران ضروری نیستند. بهترین رویکرد این است که ابتدا نیازهای واقعی مشخص شوند و سپس برنامه‌های موردنیاز نصب شوند.

همین انعطاف‌پذیری یکی از نقاط قوت اصلی لینوکس است؛ می‌توان سیستم را با حداقل نرم‌افزارها نگه داشت یا به مرور زمان ابزارهای موردنیاز را به آن اضافه کرد و محیطی کاملاً متناسب با نوع استفاده ساخت.

گیم پلنت