برای بسیاری از کاربران لینوکس، انتخاب یک توزیع به ترکیبی از عادت، پایداری و امکانات موردنیاز بستگی دارد. دبیان و اوبونتو سالهاست انتخاب اصلی بسیاری از کاربران هستند؛ با این حال فدورا بهدلیل چرخه انتشار منظم، تنوع محیطهای دسکتاپ، تمرکز جدی بر نرمافزار متنباز و محبوبیت میان توسعهدهندگان، گزینهای است که ارزش بررسی دارد.
اگر قرار باشد لینوکس از ابتدا نصب و پیکربندی شود، فدورا میتواند یکی از جدیترین گزینهها برای یک سیستم دسکتاپ باشد. دلایل متعددی برای این انتخاب وجود دارد که در ادامهی این مقاله از گیم پلنت توضیح میدهیم.
چرخه انتشار منظم
نسخه جدید تقریباً هر شش ماه منتشر میشود
یکی از ویژگیهای جذاب فدورا، برنامه انتشار قابل پیشبینی آن است. پروژه فدورا بهطور معمول دو نسخه اصلی در سال منتشر میکند؛ یکی در حوالی ماه آوریل و دیگری در حوالی ماه اکتبر. این رویکرد باعث میشود کاربران بدانند تقریباً چه زمانی باید منتظر نسخه جدید باشند.
اوبونتو نیز نسخههای خود را با فاصله زمانی نسبتاً کوتاه منتشر میکند، اما در این میان نسخههای LTS یا «پشتیبانی بلندمدت» اهمیت ویژهای دارند. نسخههای LTS معمولاً با فاصله دو ساله عرضه میشوند و برای سیستمهایی که پایداری بلندمدت اهمیت دارد، انتخاب رایجتری هستند.
دبیان رویکرد متفاوتی دارد. نسخههای پایدار آن بر اساس آمادگی پروژه منتشر میشوند و فاصله میان انتشار نسخههای پایدار میتواند چند سال باشد. کاربرانی که نرمافزارهای جدیدتری میخواهند میتوانند سراغ شاخههای Testing یا Unstable بروند؛ با این حال این شاخهها بیشتر برای کاربران حرفهای و کسانی مناسب هستند که با ریسک استفاده از نرمافزارهای کمتر تثبیتشده مشکلی ندارند.
در سوی دیگر، آرچ لینوکس یک توزیع Rolling Release است. در این مدل خبری از نسخههای اصلی با چرخه انتشار مشخص نیست و بستهها و بهروزرسانیهای جدید بهصورت مستمر وارد سیستم میشوند.
فدورا بین این دو رویکرد قرار میگیرد: نسخههای اصلی با برنامه زمانی مشخص منتشر میشوند، اما در عین حال نرمافزارها و فناوریهای نسبتاً جدید را نیز در اختیار کاربران قرار میدهد. هر نسخه فدورا نیز حدود ۱۳ ماه بهروزرسانی دریافت میکند و ارتقا به نسخههای جدید نسبتاً ساده طراحی شده است.
نسخههای مختلف فدورا
احتمالاً میتوانید فدورا را با محیط دسکتاپ مورد علاقه خود پیدا کنید
یکی از مزیتهای مهم دنیای لینوکس این است که کاربر مجبور نیست یک محیط دسکتاپ خاص را برای همیشه انتخاب کند. فدورا نیز از این انعطافپذیری بهره میبرد و نسخهها و Spinهای مختلفی را برای محیطهای دسکتاپ گوناگون ارائه میکند.
نسخه Workstation بهصورت رسمی با محیط GNOME عرضه میشود و نسخه KDE Plasma نیز اکنون یکی از Editionهای اصلی فدورا محسوب میشود. در کنار این دو گزینه، Spinهای مختلفی با محیطهایی مانند Xfce و Cinnamon و MATE و Compiz و i3 و LXQt، LXDE و Sway نیز وجود دارند.
Xfce یکی از گزینههای جذاب برای کاربرانی است که محیطی سبکتر و سادهتر میخواهند. نسخه رسمی Fedora Xfce نیز با همین هدف ارائه میشود و محیط Xfce را از ابتدا در اختیار کاربر قرار میدهد.
مزیت اصلی این نسخهها فقط ظاهر متفاوت نیست. انتخاب یک Spin آماده باعث میشود کاربر مجبور نباشد پس از نصب نسخه اصلی فدورا، محیط دسکتاپ دیگری را جداگانه نصب و پیکربندی کند. در نتیجه میتوان از همان ابتدا سیستم را با محیط موردنظر راهاندازی کرد.
تنوع فدورا نیز به محیط دسکتاپ محدود نمیشود. پروژه Fedora Labs نسخههایی برای کاربردهای تخصصی مانند نجوم، علوم، آموزش پایتون و امنیت ارائه میکند. بنابراین فدورا تنها یک سیستمعامل دسکتاپ عمومی نیست و برای مجموعهای از نیازهای تخصصی نیز نسخههای آماده دارد.
فدورا یک پروژه تجاری صرف نیست
تصمیمگیری با محوریت جامعه کاربری
یکی از دلایلی که بعضی کاربران لینوکس به فدورا علاقه دارند، ساختار جامعهمحور پروژه است. فدورا تحت حمایت مالی Red Hat قرار دارد و ارتباط نزدیکی با اکوسیستم این شرکت و Red Hat Enterprise Linux دارد؛ اما خود پروژه فدورا توسط جامعه مشارکتکنندگان اداره میشود.
این ساختار با توزیعهایی که تصمیمهای اصلی آنها مستقیماً توسط یک شرکت تجاری تعیین میشود تفاوت دارد. در فدورا، گروههای مختلف پروژه و جامعه مشارکتکنندگان در فرایند توسعه و تصمیمگیری نقش دارند.
شورای فدورا نیز یکی از بخشهای مهم ساختار مدیریتی پروژه است و تصمیمها و فعالیتهای آن از طریق سازوکارهای مشخص جامعه دنبال میشود. این مدل باعث میشود مسیر توسعه فدورا تنها به تصمیم یک شرکت وابسته نباشد.
در نتیجه، فدورا را میتوان پروژهای جامعهمحور دانست که در عین برخورداری از حمایت Red Hat، ساختار مشارکت عمومی و فرایندهای مشخصی برای توسعه و تصمیمگیری دارد.
مدیریت بستهها
بهروزرسانی ساده با DNF و بدون وابستگی اجباری به Snap
مدیریت بستهها یکی از بخشهای جداییناپذیر استفاده روزمره از لینوکس است. در سالهای گذشته، نصب نرمافزار در لینوکس گاهی به دریافت کد منبع و کامپایل دستی برنامه و وابستگیهای آن نیاز داشت. مدیران بسته این فرایند را بسیار سادهتر کردهاند.
در فدورا، DNF ابزار اصلی مدیریت بستهها در نصبهای سنتی RPM است و برای نصب، حذف و بهروزرسانی بستهها کاربرد دارد.
به عنوان مثال، برای نصب یک بسته میتوان از دستور زیر استفاده کرد:
sudo dnf install package
برای حذف یک بسته:
sudo dnf remove package
و برای بهروزرسانی بستههای سیستم:
sudo dnf upgrade
یکی از نکات جالب برای کاربران مهاجر از اوبونتو این است که در فدورا نیازی به استفاده اجباری از Snap وجود ندارد. در صورت نیاز میتوان Flatpak را نیز برای مدیریت بسیاری از برنامههای دسکتاپ نصب کرد.
در سیستمهای دبیان و اوبونتو، معمولاً برای بهروزرسانی فهرست بستهها و سپس نصب بهروزرسانیها از دو دستور جداگانه استفاده میشود:
sudo apt update sudo apt upgrade
در مقابل، روند بهروزرسانی بستهها در DNF میتواند سادهتر باشد و با یک دستور انجام شود.
البته اکوسیستم فدورا فقط به سیستمهای سنتی مبتنی بر RPM و DNF محدود نیست. برخی نسخههای مبتنی بر image مانند Atomic Desktopها از فناوریهایی مانند rpm-ostree برای مدیریت سیستم استفاده میکنند؛ بنابراین کاربران حرفهای گزینههای پیشرفتهتری نیز در اختیار دارند.
تمرکز مشخص بر توسعهدهندگان
یکی از گزینههای محبوب در میان توسعهدهندگان لینوکس
فدورا از سالها قبل جایگاه قابلتوجهی میان توسعهدهندگان لینوکس داشته است. این موضوع تا حدی به چرخه انتشار نسبتاً سریع، تمرکز بر فناوریهای جدید و دسترسی به ابزارهای توسعه بهروز مربوط میشود.
این تمرکز در Fedora Workstation نیز کاملاً قابل مشاهده است. پروژه فدورا Workstation را بهعنوان دسکتاپی مناسب برای توسعهدهندگان معرفی میکند و ابزارهای موردنیاز برای توسعه نرمافزار، ماشینهای مجازی و کار با کانتینرها را در اکوسیستم خود بهخوبی پشتیبانی میکند.
فدورا همچنین از فناوریهایی مانند DNF و Wayland و PipeWire و NetworkManager و GNOME بهره میبرد و تلاش میکند فناوریهای جدید متنباز را نسبتاً سریع در اختیار کاربران قرار دهد.
به همین دلیل، ترکیب چرخه انتشار منظم، تمرکز بر نرمافزار متنباز، انعطافپذیری در انتخاب محیط دسکتاپ و توجه جدی به ابزارهای توسعه، فدورا را به گزینهای جذاب برای کاربران فنی تبدیل کرده است.
چرا فدورا کاربران وفاداری دارد؟
فدورا لزوماً بهترین توزیع لینوکس برای همه کاربران نیست. اگر پایداری بسیار طولانیمدت اولویت اصلی باشد، توزیعهایی مانند Debian Stable یا نسخههای LTS اوبونتو همچنان انتخابهای منطقی هستند. از سوی دیگر، اگر کاربر به دریافت مداوم جدیدترین بستهها بدون ارتقا به نسخههای اصلی علاقه داشته باشد، یک توزیع Rolling Release مانند Arch Linux ممکن است جذابتر باشد.
اما فدورا نقطه تعادل جالبی ایجاد میکند. این توزیع نسخههای جدید را با برنامه زمانی مشخص منتشر میکند، به فناوریهای جدید متنباز توجه دارد، محیطهای دسکتاپ متنوعی ارائه میدهد و در عین حال از ابزارهای قدرتمند توسعه پشتیبانی میکند.
به همین دلیل، اگر قرار باشد یک سیستم لینوکس از صفر انتخاب شود، فدورا میتواند یکی از گزینههای اصلی برای یک کامپیوتر دسکتاپ باشد؛ بهخصوص برای کاربرانی که میخواهند نرمافزارهای نسبتاً جدید را در کنار یک چرخه انتشار قابل پیشبینی و اکوسیستم توسعهدهندهمحور در اختیار داشته باشند.
گیم پلنت