یک تست واقعی: یک لپ‌تاپ قدیمی با سیستم عامل سبک لینوکس سریع‌تر است یا لپ‌تاپ گیمینگ با ویندوز ۱۱؟

چندی پیش، یک دستگاه HP Pavilion m6 مدل ۲۰۱۲ کهنه با استفاده از Puppy Linux دوباره راه‌اندازی شد؛ سیستم‌عاملی سبک و جمع‌وجور در حدی که می‌تواند تماماً در حافظه‌ی رم اجرا شود. عملکرد دستگاه در نگاه اول سریع به نظر می‌رسید، اما «سریع به نظر رسیدن» به‌تنهایی معیار قابل‌اعتمادی نیست. به همین دلیل، این‌بار یک زمان‌سنج وارد آزمایش شد تا این لپ‌تاپ قدیمی در چهار کار روزمره، مستقیماً با یک لپ‌تاپ گیمینگ مدرن یعنی MSI Cyborg 15 مجهز به ویندوز ۱۱ مقایسه شود. نتیجه جالب بود: لپ‌تاپی با عمر ۱۴ سال در دو آزمایش از چهار آزمایش پیروز شد!

در ادامه نگاهی به عملکرد یک لپ‌تاپ قدیمی با پردازنده‌ی ۲ هسته‌ای و نسل سوم Core i5 در مقایسه با یک لپ‌تاپ جدید با پردازنده‌ی ۱۰ هسته‌ای Core i7 نسل ۱۳ و یک SSD سریع خواهیم داشت تا اهمیت سبک بودن سیستم عامل روشن شود. با گیم‌پلنت همراه باشید.

شرایط آزمایش و قوانین مقایسه

در این آزمایش، چهار کار مختلف انجام شد و هر آزمایش سه بار تکرار شد. برای جلوگیری از تأثیر نتایج غیرعادی، مقدار میانه هر سه اجرا به‌عنوان نتیجه نهایی در نظر گرفته شد.

لپ‌تاپ قدیمی، یک HP Pavilion m6 مدل ۲۰۱۲ است که از پردازنده دو هسته‌ای و چهار رشته‌ای Core i5-3210M، هشت گیگابایت رم و یک SSD ساتا با ظرفیت ۵۰۰ گیگابایت استفاده می‌کند. سیستم‌عامل نصب‌شده روی آن BookwormPup64 مبتنی بر دبیان و از خانواده Puppy Linux است. این سیستم‌عامل به‌صورت Frugal Install نصب شده و هنگام راه‌اندازی، کل سیستم‌عامل را داخل حافظه رم بارگذاری می‌کند! در واقع این توزیع لینوکس جزو توزیعات سبک و جمع‌وجور است و البته برای کارهای روزمره نظیر گشت و گذار در اینترنت، کار با برنامه‌های آفیس نظیر Word و Excel و مواردی از این دست، کافی است.

در طرف دیگر، MSI Cyborg 15 قرار دارد، یک لپ‌تاپ گیمینگ قدرتمند که به پردازنده ۱۰ هسته‌ای Core i7-13620H، کارت گرافیک RTX 4050، ۱۶ گیگابایت رم و SSD NVMe مجهز است و ویندوز ۱۱ را اجرا می‌کند.

هر آزمایش سه بار انجام شد و نتیجه میانه ثبت شد. هر دو لپ‌تاپ به برق متصل بودند و از یک شبکه وای‌فای یکسان استفاده می‌کردند. زمان بوت از فشردن کلید Enter در منوی بوت هر دستگاه محاسبه شد تا تفاوت زمان POST روی نتایج تأثیر نگذارد.

همچنین قابلیت Fast Startup ویندوز غیرفعال شد تا زمان ثبت‌شده برای MSI واقعاً مربوط به یک بوت سرد باشد و از حالت نیمه‌خواب ویندوز استفاده نکند.

برای آزمایش مرورگر نیز Firefox روی هر دو دستگاه استفاده شد؛ نسخه 140.2.0 ESR روی Puppy Linux و نسخه 152.0.5 روی ویندوز ۱۱. صفحه اصلی مرورگر در هر دو دستگاه یکسان بود و پیش از نخستین اجرا، کش مرورگر پاک شد.

در آزمایش مربوط به فایل نیز دقیقاً از یک فایل DOCX و یک پوشه ۱.۹۳ گیگابایتی شامل ویدئو و تصاویر استفاده شد. فایل‌ها پیش از آزمایش روی حافظه داخلی هر دستگاه قرار گرفتند.

نتایج مقایسه سرعت لپ‌تاپ قدیمی و جدید

لپ‌تاپ ۲۰۱۲ در آزمایش بوت با اختلاف قابل‌توجه پیروز شد

تقریباً پنج ثانیه سریع‌تر، بدون نیاز به وارد کردن PIN

HP توانست دسکتاپ قابل‌استفاده را در ۲۰.۸۲ ثانیه نمایش دهد و نتایج هر سه اجرا نیز کمتر از هفت‌دهم ثانیه با یکدیگر اختلاف داشتند. در مقابل، زمان میانه بوت MSI برابر با ۲۵.۴۷ ثانیه بود. حتی بخشی از این زمان برای وارد کردن PIN صرف شد. نزدیک بودن این دو نتیجه برای دو لپ‌تاپ با چنین اختلاف سنی، کاملاً غیرمنتظره است.

هر دو دستگاه از SSD استفاده می‌کنند که بدون تردید به عملکرد بوت کمک می‌کند، اما عامل مهم‌تر در این آزمایش، اجرای کامل سیستم‌عامل از داخل رم است. تفاوت اصلی به کاری مربوط می‌شود که هر سیستم‌عامل پس از دریافت فایل‌های موردنیاز از حافظه ذخیره‌سازی انجام می‌دهد. Puppy تنها چندصد مگابایت از سیستم‌عامل فشرده‌شده را در رم قرار می‌دهد و کار تقریباً تمام می‌شود.

اما ویندوز هنگام بوت باید سرویس‌های مختلف، تله‌متری، ایندکس‌گذاری و مجموعه بزرگی از فرایندهای پس‌زمینه را راه‌اندازی کند. در واقع، دلیل اصلی پیروزی HP این است که سیستم‌عامل سبک آن وظایف بسیار کمتری برای انجام دادن دارد.

رقابت مرورگر بسیار نزدیک بود

تنها نیم ثانیه میان ۱۱ سال اختلاف سخت‌افزاری

صفحه اصلی یک وب‌سایت در مرورگر Firefox هر دو دستگاه تنظیم شد تا با یک کلیک روی آیکون Firefox یا مرورگر در HP، زمان اجرای مرورگر و بارگذاری صفحه به‌صورت هم‌زمان اندازه‌گیری شود. MSI در این آزمایش پیروز شد، اما اختلاف بسیار ناچیز بود: ۳.۱۵ ثانیه در برابر ۳.۶۳ ثانیه؛ یعنی تنها ۰.۴۸ ثانیه. پس از اجرای مرورگر، زمان بارگذاری صفحات تا حد زیادی به شبکه وابسته است و شبکه وای‌فای تفاوتی میان لپ‌تاپ ساخته‌شده در سال ۲۰۱۲ و یک لپ‌تاپ جدیدتر قائل نمی‌شود.

این نتیجه بخش مهمی از آزمایش را مشخص می‌کند. اگر بیشتر فعالیت‌های روزمره یک کاربر به مرورگر و کارهای ساده اینترنتی محدود شود، یک لپ‌تاپ قدیمی مانند HP Pavilion m6 با سیستم‌عاملی مبتنی بر رم می‌تواند تجربه‌ای بسیار نزدیک به یک لپ‌تاپ گیمینگ مدرن ارائه دهد.

این موضوع در توزیع‌های لینوکس سبک نیز بارها دیده شده است. توزیع‌هایی مانند antiX می‌توانند حتی یک لپ‌تاپ قدیمی متعلق به سال ۲۰۰۹ را سریع‌تر از یک Chromebook کنند و توزیع‌های مینیمال نیز امکان استفاده روان‌تر از دستگاه‌هایی با تنها چهار گیگابایت رم را فراهم می‌کنند. در بسیاری از این موارد، سبک بودن نرم‌افزار اهمیت بیشتری از قدرت خام سخت‌افزار دارد.

در کپی فایل، لپ‌تاپ جدید به‌راحتی برنده شد

فناوری NVMe در این بخش برتری خود را نشان می‌دهد

کپی کردن پوشه ۱.۹۳ گیگابایتی به محلی دیگر روی همان حافظه داخلی، در MSI تنها ۳.۵۱ ثانیه طول کشید؛ در حالی که HP برای انجام همین کار به ۵.۶۸ ثانیه زمان نیاز داشت. در این بخش، اجرای سیستم‌عامل در رم کمک چندانی نمی‌کند، زیرا داده‌ها در نهایت باید واقعاً روی حافظه ذخیره‌سازی نوشته شوند. البته HP با وجود استفاده از سخت‌افزار قدیمی، همچنان عملکرد قابل‌قبولی داشت. این دستگاه از یک SSD ساتا ارتقایافته استفاده می‌کند که یکی از بهترین ارتقاهایی است که می‌توان برای یک لپ‌تاپ قدیمی انجام داد.

با این حال، رابط ساتا پس از درنظرگرفتن سربار انتقال داده، معمولاً در محدوده ۵۵۰ مگابایت بر ثانیه متوقف می‌شود. در مقابل، SSDهای NVMe مستقیماً با گذرگاه PCIe ارتباط برقرار می‌کنند و می‌توانند چندین گیگابایت بر ثانیه داده جابه‌جا کنند. در واقع SSD قدیمی از نظر سرعت با SSD امروزی قابل مقایسه نیست.

بنابراین، این آزمایش بیشتر از آنکه قدرت سیستم‌عامل را بسنجد، سرعت رابط ذخیره‌سازی را اندازه‌گیری می‌کند و به‌خوبی نشان می‌دهد که وقتی انتقال خام داده مهم‌ترین وظیفه باشد، فناوری جدیدتر برتری دارد.

مزیت لپ‌تاپ جدید فقط سرعت نیست؛ فضای بیشتر برای پردازش است

در مجموع، هر دو لپ‌تاپ دو آزمایش را برنده شدند و شکست‌های HP نیز چندان سنگین نبودند. در کارهایی مانند بوت شدن، وب‌گردی و ویرایش اسناد که بخش مهمی از استفاده روزمره را تشکیل می‌دهند، لپ‌تاپ قدیمی توانست تقریباً هم‌سطح دستگاهی قرار بگیرد که قیمت سخت‌افزار مدرن آن می‌تواند چندین برابر ارزش امروزی HP Pavilion m6 باشد.

البته MSI در پردازش‌های سنگین‌تر به‌وضوح برتری دارد. کارهایی مانند انتقال حجم زیادی از فایل‌ها، اجرای بازی‌ها و پردازش‌هایی که از قدرت RTX 4050 استفاده می‌کنند، به سخت‌افزار جدیدتر نیاز دارند.

اما اگر استفاده روزمره بیشتر به مرورگر، اسناد و کارهای سبک محدود شود، یک لپ‌تاپ قدیمی موجود در کشوی خانه، یک دستگاه تجاری قدیمی یا حتی لپ‌تاپی از فروشگاه‌های لوازم دست‌دوم، همراه با یک سیستم‌عامل سبک مبتنی بر رم، می‌تواند بسیار قدرتمندتر از چیزی باشد که انتظار می‌رود.

این آزمایش یک نکته مهم را روشن می‌کند: قدیمی بودن سخت‌افزار الزاماً به معنای کند بودن آن نیست. انتخاب یک سیستم‌عامل سبک، اجرای سیستم‌عامل در رم و استفاده از SSD می‌تواند جان تازه‌ای به یک لپ‌تاپ قدیمی ببخشد و در برخی کارهای روزمره، آن را به رقیبی جدی برای دستگاه‌های بسیار جدیدتر تبدیل کند.

گیم پلنت