اپل سرانجام نخستین آیفون تاشوی خود را با نام iPhone Duo معرفی کرد؛ محصولی که علاوه بر ورود اپل به بازار گوشیهای تاشو، یک فناوری قدیمی اما بحثبرانگیز را نیز دوباره به مرکز توجه آورده است. دوربین FaceTime نمایشگر داخلی این گوشی زیر پنل نمایشگر قرار گرفته و هنگام استفاده عادی، هیچ بریدگی یا حفرهای روی صفحه دیده نمیشود. اپل میگوید این دوربین زمانی که به آن نیاز داشته باشید فعال میشود و در حالت عادی سطح نمایشگر کاملاً یکپارچه باقی میماند.
دوربین زیر نمایشگر البته اختراع اپل نیست. شرکتهایی مانند ZTE و Xiaomi و Samsung سالها پیش این فناوری را در گوشیهای خود آزمایش و عرضه کردند. با این حال، محدودیتهای فنی باعث شد دوربینهای زیر نمایشگر هرگز به یک استاندارد فراگیر در گوشیهای پرچمدار تبدیل نشوند. حالا سؤال اصلی این است که آیا اپل توانسته همان فناوری را به اندازهای بهبود دهد که مشکلات نسلهای قبلی دیگر قابل مشاهده نباشند؟
دوربین زیر نمایشگر آیفون Duo چگونه کار میکند؟
فناوری دوربین زیر نمایشگر در ظاهر ساده به نظر میرسد، اما از نظر مهندسی یکی از پیچیدهترین روشهای قرار دادن دوربین سلفی در گوشی هوشمند است. دوربین باید پشت لایهای از پیکسلهای نمایشگر قرار بگیرد و در عین حال نور کافی را دریافت کند. این در حالی است که همان بخش از صفحه باید در زمان استفاده معمولی مانند سایر قسمتهای نمایشگر تصویر تولید کند.
در آیفون Duo، اپل دوربین FaceTime را زیر نمایشگر داخلی ۷.۶ اینچی قرار داده است. به این ترتیب، نمایشگر بزرگ گوشی بدون بریدگی دوربین در اختیار کاربر قرار میگیرد. اپل همچنین از پوشش نانو بافت برای نمایشگر داخلی استفاده کرده که بازتاب نور را کاهش میدهد و به کمتر دیدهشدن چین نمایشگر کمک میکند.
مشخصات منتشرشده اپل نشان میدهد دوربین زیر نمایشگر Duo برای تماس تصویری طراحی شده و ویدئو را با وضوح ۱۰۸۰p و نرخ ۳۰ تا ۶۰ فریم بر ثانیه ضبط میکند. این دوربین دیافراگم f/1.8 دارد؛ با این حال، اپل هنوز جزئیات کاملی درباره وضوح حسگر و معماری دقیق لایههای نمایشگر در بخش بالای دوربین منتشر نکرده است.
این موضوع اهمیت زیادی دارد؛ زیرا کیفیت نهایی دوربین زیر نمایشگر فقط به خود حسگر وابسته نیست. نور پیش از رسیدن به حسگر باید از ساختار نمایشگر عبور کند و همین مسئله میتواند روی وضوح و کنتراست و عملکرد دوربین در نور کم تأثیر بگذارد.
چرا دوربینهای زیر نمایشگر اندرویدی به موفقیت گسترده نرسیدند؟
اولین گوشی تجاری مجهز به دوربین زیر نمایشگر توسط ZTE در سال ۲۰۲۰ معرفی شد. گوشی ZTE Axon 20 5G به عنوان نخستین گوشی هوشمند تولید انبوه با این فناوری معرفی شد و شرکت سازنده برای عبور نور از نمایشگر، از مواد با شفافیت بالا و طراحی ویژه پیکسلها و مدارهای کنترلی استفاده کرد.
پس از آن، فناوری دوربین زیر نمایشگر در محصولات دیگری نیز ظاهر شد. Samsung در Galaxy Z Fold3 از دوربین ۴ مگاپیکسلی زیر نمایشگر استفاده کرد و این فناوری در نسلهای بعدی Z Fold نیز ادامه پیدا کرد. در آن زمان، سامسونگ توانست دوربین را تا حد زیادی از دید کاربر پنهان کند، اما کیفیت تصویر همچنان یکی از نقاط ضعف این روش بود.
مشکل اصلی این بود که دوربین برای دریافت نور کافی مجبور بود از میان لایههای نمایشگر عبور کند. پیکسلهای قرارگرفته روی لنز میتوانستند بخشی از نور را مسدود یا پراکنده کنند و نتیجه آن گاهی تصویری نرمتر و کمجزئیاتتر بود. در شرایط نوری ضعیف نیز این مشکل میتوانست بیشتر خودش را نشان دهد.
از طرف دیگر، کاهش تراکم پیکسل در بخش قرارگیری دوربین میتوانست عبور نور را آسانتر کند، اما همین تغییر احتمال مشاهده یک ناحیه متفاوت روی نمایشگر را افزایش میداد. بنابراین سازندگان با یک انتخاب دشوار روبهرو بودند: یا کیفیت دوربین را قربانی کنند یا یکپارچگی ظاهری نمایشگر را.
چرا Samsung از دوربین زیر نمایشگر فاصله گرفت؟
سامسونگ یکی از مهمترین شرکتهایی بود که فناوری دوربین زیر نمایشگر را در گوشیهای تاشو دنبال کرد. Galaxy Z Fold3 در سال ۲۰۲۱ به دوربین ۴ مگاپیکسلی زیر نمایشگر مجهز شد و این فناوری در Z Fold4 و Z Fold5 و Z Fold6 نیز ادامه پیدا کرد. سامسونگ حتی در مستندات رسمی خود تأکید کرده بود که دوربین زیر نمایشگر امکان حذف بریدگی از نمایشگر داخلی را فراهم میکند.
با این حال، دوربین زیر نمایشگر به یک ویژگی اصلی در تمام گوشیهای پرچمدار سامسونگ تبدیل نشد. کیفیت تصویربرداری دوربین زیر پنل در مقایسه با دوربینهای معمولی محدودیتهایی داشت و همین موضوع نشان داد که حذف کامل حفره دوربین لزوماً به معنای تجربه بهتر برای همه کاربران نیست.
این تجربه یک درس مهم برای صنعت موبایل داشت: دوربین زیر نمایشگر زمانی ارزشمند است که کاهش کیفیت تصویر آنقدر کم باشد که کاربر تفاوت محسوسی احساس نکند. در غیر این صورت، بسیاری از کاربران ترجیح میدهند یک حفره کوچک روی نمایشگر داشته باشند اما دوربین سلفی با کیفیتتری در اختیارشان باشد.
همین مسئله باعث شده بود فناوری دوربین زیر نمایشگر بیشتر در گوشیهای خاص یا تاشو باقی بماند و بهعنوان جایگزین عمومی دوربینهای حفرهای مورد استقبال گسترده قرار نگیرد.
اپل در آیفون Duo چه چیزی را متفاوت انجام داده است؟
اپل هنوز معماری دقیق دوربین زیر نمایشگر آیفون Duo را بهطور کامل تشریح نکرده است؛ بنابراین نمیتوان با قطعیت گفت که این شرکت دقیقاً چه فناوری جدیدی را برای عبور نور از پنل به کار گرفته است. با این حال، طراحی محصول نشان میدهد اپل تلاش کرده این فناوری را در جایی استفاده کند که مزیت آن بیش از گوشیهای معمولی قابل لمس باشد.
نمایشگر داخلی Duo با اندازه ۷.۶ اینچ فضای بسیار بزرگی دارد و حذف هرگونه بریدگی یا حفره میتواند تجربه تماشای فیلم و اجرای بازی و استفاده از برنامهها را یکپارچهتر کند. اپل همچنین اعلام کرده نمایشگر داخلی از ۱۰ لایه فوقباریک تشکیل شده و پوشش نانو بافت آن بازتاب نور را کاهش میدهد.
نکته مهمتر این است که دوربین زیر نمایشگر داخلی تنها دوربین جلوی آیفون Duo نیست. روی نمایشگر بیرونی یک دوربین ۱۲ مگاپیکسلی Center Stage قرار دارد که کیفیت بالاتری ارائه میدهد و برای تماس تصویری و سلفیهای معمولی میتواند گزینه مناسبتری باشد. دوربین زیر نمایشگر بیشتر زمانی اهمیت پیدا میکند که گوشی باز است و کاربر به نمایشگر بزرگ داخلی نگاه میکند.
این تصمیم میتواند یکی از تفاوتهای مهم رویکرد اپل با برخی نمونههای قدیمی اندرویدی باشد. اپل مجبور نیست تمام وظایف دوربین سلفی را به دوربین زیر نمایشگر بسپارد و میتواند از آن بیشتر بهعنوان بخشی از تجربه نمایشگر بزرگ داخلی استفاده کند.
دوربین زیر نمایشگر آیفون Duo چه محدودیتهایی دارد؟
با وجود طراحی جذاب، دوربین زیر نمایشگر Duo قرار نیست از نظر کیفیت تصویربرداری بهترین دوربین جلوی آیفون باشد. مشخصات رسمی نشان میدهد این دوربین برای ویدئوی ۱۰۸۰p طراحی شده است، در حالی که دوربین ۱۲ مگاپیکسلی Center Stage روی نمایشگر بیرونی قابلیت فیلمبرداری 4K Dolby Vision تا نرخ ۶۰ فریم بر ثانیه را دارد.
بنابراین اگر کیفیت دوربین برای کاربر اولویت داشته باشد، دوربین بیرونی انتخاب قدرتمندتری خواهد بود. حتی اپل در طراحی Duo امکاناتی مانند استفاده از دوربینهای اصلی برای سلفی و مشاهده پیشنمایش تصویر روی نمایشگر بیرونی را فراهم کرده است. این روش میتواند کیفیت بسیار بالاتری نسبت به دوربین زیر نمایشگر ارائه دهد.
از سوی دیگر، هنوز مشخص نیست عملکرد دوربین زیر نمایشگر Duo در شرایط مختلف نوری چگونه خواهد بود. بررسیهای واقعی پس از عرضه باید مشخص کنند که آیا در این محصول، مشکلاتی مانند هاله نور و کاهش وضوح و تغییر رنگ که در نسلهای قبلی دیده میشد، واقعاً برطرف شدهاند یا خیر.
اپل میتواند فناوری قدیمی اندروید را دوباره محبوب کند؟
ورود اپل به فناوری دوربین زیر نمایشگر از یک جهت جالب است: این شرکت معمولاً ترجیح میدهد فناوریهایی را وارد محصولات خود کند که در زمان عرضه به بلوغ بیشتری رسیده باشند. نمونه مشابه را میتوان در استفاده اپل از حسگر اثر انگشت دید؛ فناوری Touch ID پیش از آیفون در برخی گوشیهای دیگر وجود داشت اما اپل آن را به شکل یکپارچهتری در اکوسیستم خود پیاده کرد.
البته مقایسه این دو فناوری کاملاً یکسان نیست. Touch ID یک فناوری نسبتاً مستقل از سایر اجزای گوشی بود، در حالی که دوربین زیر نمایشگر به همکاری بسیار دقیق میان حسگر دوربین و پنل نمایشگر و الگوریتمهای پردازش تصویر نیاز دارد.
با این حال، اگر اپل بتواند دوربین زیر نمایشگر را بدون افت محسوس کیفیت تصویر و بدون ایجاد ناحیه قابل مشاهده روی نمایشگر اجرا کند، ممکن است این فناوری دوباره مورد توجه سازندگان گوشی قرار بگیرد. تأثیر اپل در صنعت موبایل میتواند باعث شود فناوریای که تاکنون بیشتر یک قابلیت خاص محسوب میشد، دوباره به یکی از مسیرهای اصلی طراحی گوشیهای تمامصفحه تبدیل شود.
در چنین شرایطی، موفقیت Duo فقط به فروش خود این گوشی محدود نخواهد شد. اگر کاربران از تجربه دوربین زیر نمایشگر رضایت داشته باشند، سازندگان گوشیهای اندرویدی نیز انگیزه بیشتری برای سرمایهگذاری روی نسلهای جدید این فناوری پیدا خواهند کرد.
آیا دوربین نامرئی آیفون Duo واقعاً بهتر از نمونههای اندرویدی است؟
در حال حاضر پاسخ قطعی به این سؤال ممکن نیست. اپل طراحی بسیار تمیزی ارائه کرده و دوربین زیر نمایشگر باعث شده نمایشگر داخلی Duo بدون بریدگی یا حفره قابل مشاهده باشد. این مزیت در یک گوشی تاشو با نمایشگر ۷.۶ اینچی اهمیت زیادی دارد.
اما پنهان شدن دوربین بهتنهایی به معنای بهتر بودن آن نیست. معیار اصلی، کیفیت تصویر و ویدئو و عملکرد در نور کم و میزان دیدهشدن بخش دوربین هنگام نمایش محتوای روشن است. نمونههای ZTE و Samsung نشان دادهاند که حل یکی از این مشکلات بدون حل کامل مشکلات دیگر کافی نیست. ZTE حتی از زمان معرفی Axon 20 روی مواد شفافتر و الگوریتمهای اختصاصی برای بهبود کیفیت دوربین تأکید کرده بود.
در نتیجه، آیفون Duo نخستین آیفون مجهز به دوربین زیر نمایشگر است، اما نخستین گوشی جهان با این فناوری نیست. تفاوت واقعی اپل زمانی مشخص خواهد شد که آزمایشهای مستقل نشان دهند دوربین زیر پنل این گوشی توانسته میان کیفیت تصویر و یکپارچگی نمایشگر تعادل بهتری ایجاد کند.
اگر اپل موفق شده باشد این مشکل قدیمی را واقعاً حل کند، احتمالاً دوربین زیر نمایشگر از یک فناوری کماستفاده به یکی از مهمترین مسیرهای آینده طراحی گوشیهای بدون حفره تبدیل خواهد شد. اگر هم کیفیت تصویر همچنان قربانی طراحی بدون حفره شده باشد، احتمالاً Duo بیشتر بهعنوان یک نمایشگر تاشوی بسیار یکپارچه شناخته خواهد شد تا نقطه عطفی در فناوری دوربین موبایل.
گیم پلنت