در بعضی از شرکتها و سازمانها که به حافظهی ذخیرهسازی مشترک نیاز دارند، از NAS یا به زبان فارسی حافظهی تحت شبکه استفاده میکنند. البته روشهای مختلفی برای به اشتراک گذاشتن فایل و فولدر در شبکه وجود دارد و لزوماً به NAS نیاز نداریم اما بسته به نوع کاربرد، ممکن است خرید NAS بهترین گزینه باشد.
نکتهی جالب این است که میتوان به جای NAS، یک کامپیوتر معمولی یا یک مینی پیسی کوچک را به عنوان یک سیستم تحت شبکه که حافظهی آن در دسترس عموم است، استفاده کرد و شاید هزینهی تمام شده کمتر باشد!
در این مقاله از گیم پلنت در مورد NAS صحبت میکنیم و به این سوال پاسخ میدهیم که آیا استفاده از مینی پیسی و کامپیوتر به جای NAS ایدهی خوبی است یا خیر. با ما همراه باشید.
NAS چیست؟
NAS یا Network Attached Storage دستگاهی برای ذخیرهسازی فایلها روی شبکه است که بهجای اینکه فقط به یک کامپیوتر متصل باشد، امکان دسترسی چند دستگاه به فایلها را از طریق شبکه فراهم میکند. بهعنوان مثال، میتوان از NAS برای نگهداری فیلمها، عکسها، اسناد و نسخههای پشتیبان استفاده کرد و از کامپیوتر، گوشی، تلویزیون یا سایر دستگاههای موجود در شبکه به آنها دسترسی داشت. NASهای آماده معمولاً با سیستمعامل و نرمافزارهای مدیریت فایل، پشتیبانگیری و سرویسهای مختلف عرضه میشوند و همین موضوع راهاندازی آنها را ساده میکند.
برای مدت طولانی، خرید یک NAS آماده را به هرکسی که به فضای ذخیرهسازی تحت شبکه در خانه نیاز داشت، پیشنهاد میکردم. با چند صد دلار میتوانستید دستگاهی تهیه کنید که آماده کار باشد و سپس هر مقدار فضای ذخیرهسازی که میخواستید به آن اضافه کنید. این روش لزوماً اقتصادیترین راه برای ساخت چنین سیستمی نبود، اما راهاندازی آن بسیار ساده بود.
امروز اما شرایط بدتر شده است. قیمت قطعات به شکل قابلتوجهی تغییر کرده و قدرت پردازشی، یعنی توانایی پردازنده و پردازنده گرافیکی سیستم، اکنون به بخش ارزانتر این مجموعه تبدیل شده است.
این موضوع باعث شده انگیزه صرفهجویی از طریق انتخاب یک دستگاه آماده کممصرف بهجای یک سیستم قدرتمند DIY تا حد زیادی از بین برود.
هنگام خرید یک NAS چه چیزی دریافت میکنید؟
راحتی استفاده در کنار یک کامپیوتر اقتصادی
وقتی یک NAS آماده میخرید، در واقع یک کامپیوتر کممصرف را درون بدنهای شبیه محفظه هارددیسک تهیه میکنید. هزینهای که پرداخت میکنید، عملاً برای سه بخش یکپارچه است: یک سیستم روی تراشه (SoC) کوچک، تعدادی رابط انتقال داده مانند SATA یا M.2 همراه با محفظههای هاتسوآپ و سیستمعامل اختصاصی سازنده.
این ترکیب مزایای واقعی خودش را دارد. بیشتر سیستمعاملهای NAS بالغ و پایدار هستند و مجموعه بزرگی از اپها را در اختیار میگذارند. شرکتهای سازنده نیز معمولاً برای چندین سال بهروزرسانی ارائه میکنند.
بااینحال، بخش سختافزاری چندان رضایتبخش نیست. پردازندهها معمولاً حداقل یک نسل قدیمی هستند و گاهی حتی قدیمیتر از آن، حافظه RAM نیز یا روی بورد لحیم شده، یا بهشدت محدود شده و یا فقط از قطعات مورد تأیید همان شرکت پشتیبانی میکند. بنابراین باید از خود بپرسید چه مقدار از آن چند صد دلار واقعاً صرف سختافزاری میشود که به آن نیاز دارید و چه مقدار بابت نرمافزار و راحتی استفادهای پرداخت میکنید که میتوان آنها را بهصورت رایگان جایگزین کرد. محاسبه نسبت قیمت به عملکرد نیز بیش از گذشته به ضرر NASهای آماده تغییر کرده است.
قیمت RAM و فضای ذخیرهسازی بهشدت افزایش یافته است
برخی مدلهای سری NAS شرکت Synology در چند سال اخیر نمونه بسیار خوبی از مشکلاتی هستند که NASهای آماده بهطور کلی با آن مواجه شدهاند؛ البته این مسئله به برند خاصی محدود نمیشود.
پردازندهها معمولاً ضعیف، قدیمی یا هر دو هستند. مدل DS925+ از همان تراشه V1500B استفاده میکند که در دستگاههای Synology سالهای ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ نیز به کار رفته بود. این یعنی سه نسل از محصولات با یک تراشه متعلق به سال ۲۰۱۸ عرضه شدهاند.
از آنجا که این مدلهای AMD فاقد iGPU یا پردازندهی گرافیکی مجتمع هستند، قابلیت Quick Sync را در اختیار ندارید. در نتیجه، برای استفاده از Transcoding سختافزاری باید به مدلی مانند DS423+ روی بیاورید که از پردازنده Intel با پشتیبانی از Quick Sync بهره میبرد. اگر از NAS برای میزبانی محتوای رسانهای استفاده میکنید، این محدودیت خیلی سریع به یک مشکل جدی تبدیل میشود.
اسلاتهای M.2 نیز به PCIe 3.0 محدود شدهاند و DS925+ حتی امکان ارتقای 10GbE را که در نسل قبلی وجود داشت، حذف کرده است.
وقتی هزینه فضای ذخیرهسازی را در نظر بگیرید، توجیه این رکود سختافزاری دشوارتر هم میشود. قیمت هارددیسکها طی حدود یک سال گذشته حداقل دو برابر شده است. یک هارددیسک ۲۴ ترابایتی دستکم ۵۰۰ دلار قیمت دارد و حتی برای رسیدن به چنین قیمتی باید خوششانس باشید و بتوانید یک هارد اکسترنال را شاک کنید. وقتی پرکردن یک NAS چهارخلیجی حداقل ۲ هزار دلار فقط برای خرید هارددیسکها هزینه دارد، پرداخت چند صد دلار بیشتر برای یک محفظه کند، واقعاً غیرمنطقی به نظر میرسد.
یک Mini PC در کنار DAS با هزینه کمتر، امکانات بیشتری ارائه میدهد
ساخت سیستم بار دیگر اقتصادیتر شده است
هیچ تولیدکننده کامپیوتری از بحران قیمت حافظه و فضای ذخیرهسازی در امان نمانده است، اما شرایط از نظر اقتصادی به شکل چشمگیری تغییر کرده است.
با خرید مستقل بخش پردازشی NAS از فضای ذخیرهسازی، میتوانید به عملکرد بسیار بهتری دست پیدا کنید. برای این کار دو روش اصلی وجود دارد: استفاده از یک Mini PC در کنار یک محفظه خارجی یا استفاده از یک کیس استاندارد با محفظههای داخلی.
اگر بودجه محدودی دارید، یک Mini PC مجهز به N150 و چند اسلات M.2 میتواند نقطه شروع مناسبی باشد. بیشتر تولیدکنندگان بزرگ، Mini PCهایی با مشخصات مشابه عرضه میکنند.
برای دستیابی به عملکرد میانرده، میتوانید سراغ دستگاهی مجهز به Ryzen 5 7530U یا 8845HS بروید. بسیاری از این دستگاهها حداقل یک پورت 2.5GbE دارند و برخی نیز به 10GbE مجهز هستند که اگر مرتباً فایلهای حجیم جابهجا میکنید، مزیت بسیار خوبی محسوب میشود.
صرفنظر از اینکه کدام Mini PC را انتخاب میکنید، کافی است یک محفظه DAS خارجی با قیمت چند صد دلار به آن متصل کنید.
منظور از محفظهی DAS، محفظهای برای حافظه با اتصال مستقیم یا به عبارت دیگر Direct Attached Storage است که امکان اتصال سریع و آسان هارددیسک یا درایو SSD را فراهم میکند.
در این حالت، پردازندهای قدرتمندتر و جدیدتر، گزینههای بیشتر برای انتخاب RAM و ظرفیت بالاتر حافظه و همچنین پردازنده گرافیکی مجهز به قابلیت Transcoding خواهید داشت؛ آن هم با هزینهای کمتر از قیمت یک NAS رده میانبالای قدرتمند.
هنگام خرید Mini PC، پیشنهاد میکنم مدلهای از پیش پیکربندیشده را بهجای نسخههای Barebone تهیه کنید. در حال حاضر، حافظهای که همراه دستگاه عرضه میشود ارزانتر از خرید جداگانه آن است؛ هرچند این شرایط ممکن است هر لحظه تغییر کند.
نرمافزارهای موجود برای ساخت یک سیستم DIY نیز ناقص یا ابتدایی نیستند. اگر انعطافپذیری بسیار زیادی میخواهید، میتوانید Proxmox را اجرا کنید و سرویسهای مختلفی را روی آن میزبانی کنید؛ نه اینکه سیستم فقط به ذخیرهسازی فایل محدود باشد. اگر یک سیستمعامل سنتیتر و شبیه NAS میخواهید، TrueNAS و Unraid هر دو گزینههای بسیار خوبی هستند.
NASها بدتر نشدهاند؛ قیمتها بدتر شدهاند
NASها در سال ۲۰۲۶ ناگهان بدتر نشدهاند؛ بلکه در شرایطی که قیمتها بیثبات شده، تهیه فضای ذخیرهسازی دشوارتر شده و گزینههای جایگزین روزبهروز بهتر میشوند، توصیهکردن آنها سختتر شده است.
وقتی خود فضای ذخیرهسازی بخش عمده هزینه یک NAS را تشکیل میدهد، پرداخت مبلغ اضافی برای یک تجربه آماده و بیدردسر، در شرایطی که میتوانید همین سیستم را خودتان بسازید و در عین حال امکانات بیشتری دریافت کنید، چندان منطقی به نظر نمیرسد.
گیم پلنت