در روتر شما یک تنظیم وجود دارد که وسوسه میشوید آن را تا آخر افزایش دهید. حتماً آن را دیدهاید که انگار منتظر شماست: عرض کانال یا channel width که بسته به باند فرکانسی میتوان آن را ۲۰ یا ۴۰ مگاهرتز و مقادیر بالاتر مثل ۱۶۰ مگاهرتز تنظیم کرد.
به لحاظ تئوری، افزایش عرض کانال باند Wi-Fi از ۲۰ مگاهرتز به ۱۶۰ مگاهرتز میتواند برخی از مشکلات اتصال را برطرف کند. اما در عمل، احتمالاً بیشتر این مشکلات را بدتر میکند و حتی چند مشکل جدید هم برایتان ایجاد خواهد کرد چرا که تداخل کانالهای فرکانسی افزایش پیدا میکند. البته این بدان معنا نیست که افزایش عرض کانال هیچوقت کار درستی نیست؛ مسئله این است که بدانید چه زمانی واقعاً ارزش انجام دادن دارد و چه زمانی نباید آن را افزایش داد. در ادامه به توضیح بیشتر در مورد مزیت و مشکل کانال وای-فای با پهنای بیشتر صحبت میکنیم. با گیم پلنت همراه باشید.
افزایش عرض کانال در ۲.۴ گیگاهرتز بیفایده است
این باند همین حالا هم تداخل زیادی دارد
باند ۲.۴ گیگاهرتز احتمالاً رایجترین باند مورد استفاده در سراسر جهان است و همین موضوع باعث میشود کانالهای آن معمولاً شلوغ باشند. به عنوان مثال موس و کیبورد وایرلس، وسایل بلوتوثی، هدفون یا هدست بیسیم و وسایلی نظیر تلویزیون و لپتاپ که از قابلیت Wi-Fi برخوردارند، همگی در این باند فرکانسی فعالیت میکنند و طبعاً تداخل فرکانسی زیادی به وجود میآید.
در باند ۲.۴ گیگاهرتز، فقط سه کانال ۲۰ مگاهرتزی وجود دارد که با یکدیگر همپوشانی ندارند: کانالهای ۱، ۶ و ۱۱. اگر دو مورد از این کانالها را برای ایجاد یک کانال ۴۰ مگاهرتزی با یکدیگر ترکیب کنید، در واقع کانالهای دیگری را به هم متصل میکنید که با یکدیگر همپوشانی دارند و احتمالاً با تداخل ناشی از شبکههای Wi-Fi همسایهها مواجه خواهید شد.
قابلیت ترکیب کانالهای ۲.۴ گیگاهرتز چیزی است که بیشتر روترها مدتهاست از آن فاصله گرفتهاند؛ دستکم به همین دلیل، تنظیم مربوط به آن را بهراحتی در اختیار کاربر قرار نمیدهند. سالها پیش، در دوران Wi-Fi 4 یا 802.11n، کانالهای ترکیبی ۴۰ مگاهرتزی به عنوان راهی برای افزایش سرعت تبلیغ میشدند.
البته در آن زمان کانالهای Wi-Fi به اندازه امروز شلوغ نبودند، اما باز هم ایده چندان خوبی محسوب نمیشد. به همین شکل، اگر در منطقهای دورافتاده زندگی میکنید که هیچ سیگنال Wi-Fi همپوشانی وجود ندارد، ترکیب کانالهای Wi-Fi در باند ۲.۴ گیگاهرتز مشکلی ایجاد نمیکند، زیرا تداخلی وجود ندارد که با آن مقابله کنید. اما برای بیشتر افراد، این کار ایده مناسبی نیست.
افزایش عرض کانال در Wi-Fi باند ۵ گیگاهرتز عملیتر است
اما همچنان بدون مشکل نیست، بهخصوص در طیف محدودشده به رادار
باند ۵ گیگاهرتز طیف بیشتری نسبت به ۲.۴ گیگاهرتز در اختیار دارد و همین موضوع آن را گزینه مناسبتری برای ترکیب کانالها میکند. اما پیش از اینکه سراغ روتر بروید و شروع به تغییر عرض کانال کنید، باید چند نکته دیگر را نیز در نظر بگیرید.
بخشی از باند ۵ گیگاهرتز، یعنی محدودههای UNII-2A و UNII-2C، با سامانههای راداری مورد استفاده برای ردیابی وضعیت آبوهوا، هوانوردی و کاربردهای نظامی مشترک است.
روترهایی که روی این کانالها فعالیت میکنند، طبق قانون موظفاند از قابلیت Dynamic Frequency Selection یا DFS استفاده کنند. این قابلیت فعالیت رادار را بررسی میکند و به محض شناسایی آن، کانال را ترک میکند. بیشتر مواقع، اگر عرض کانال را به ۸۰ یا ۱۶۰ مگاهرتز افزایش دهید، تقریباً همیشه دستکم یک کانال DFS در محدوده مورد استفاده قرار میگیرد؛ زیرا در این باند کانالهای غیر DFS کافی برای ساخت یک کانال عریض بدون استفاده از آنها وجود ندارد.
البته استثناهایی هم وجود دارد. به عنوان مثال، کانال ۴۲ با عرض ۸۰ مگاهرتز که کانالهای ۲۰ مگاهرتزی ۳۶ تا ۴۸ را پوشش میدهد، از کانال DFS عبور نمیکند. کانال ۱۵۵ با عرض ۸۰ مگاهرتز نیز همین وضعیت را دارد و کانالهای ۱۴۹ تا ۱۶۱ را پوشش میدهد.
همانطور که انتظار میرود، ورود به طیفهای فرکانسی محدودشده بدون پیامد نیست. منظور این نیست که چند دقیقه بعد افرادی با کتوشلوار مشکی در خانهتان را میزنند. اما روتر شما باید پیش از شروع ارسال روی یک کانال DFS، فرایندی به نام Channel Availability Check را اجرا کند. در این فرایند، روتر برای شناسایی رادار حدود یک دقیقه و بسته به کانال گاهی حتی بیشتر، بهصورت بیصدا به محیط گوش میدهد و سپس شبکه شما راهاندازی میشود.
اگر در نزدیکی راداری شناسایی شود، روتر کانال را ترک میکند و در نتیجه ترکیب کانال نیز از بین میرود. در این حالت، تمام دستگاههای متصل برای مدت کوتاهی قطع میشوند تا روتر به کانال دیگری منتقل شود.
البته این موضوع بیشتر مربوط به کانالهای بسیار عریض است. اگر افزایش عرض کانال را محدود کنید، مثلاً آن را از ۲۰ به ۴۰ مگاهرتز برسانید، بهطور کامل از محدودههای DFS دور میمانید و ظرفیت انتقال کانال را افزایش میدهید. طیف غیر DFS در بیشتر مناطق در دو بخش قرار دارد: کانالهای ۳۶ تا ۴۸ یا UNII-1 و کانالهای ۱۴۹ تا ۱۶۵ یا UNII-3. یک کانال ۴۰ مگاهرتزی میتواند بهطور کامل در هر یک از این دو محدوده قرار بگیرد.
باند Wi-Fi شش گیگاهرتز جایی است که کانالهای عریض واقعاً کاربرد دارند
این باند از ابتدا برای همین کار طراحی شده است
عرضه Wi-Fi 6E فقط باعث افزایش سرعت نشد. این استاندارد طیف فرکانسی کاملاً جدیدی را نیز در اختیار Wi-Fi قرار داد: باند ۶ گیگاهرتز. این اتفاق پس از سالها برای نخستین بار مجموعه کاملاً جدیدی از امواج رادیویی را برای انتقال Wi-Fi در اختیار کاربران قرار داد؛ یعنی فضای بسیار زیادی بدون حجم بالایی از سیگنالهای رقیب. در واقع، تقریباً نقطه مقابل باند ۲.۴ گیگاهرتز.
باند ۶ گیگاهرتز که در Wi-Fi 6E و اکنون Wi-Fi 7 در دسترس است، به دلایل مختلف گزینه بسیار مناسبی برای کانالهای عریض Wi-Fi محسوب میشود. این باند تا ۱۲۰۰ مگاهرتز طیف فرکانسی را در اختیار دارد که در آمریکا بیش از دو برابر کل طیف موجود در باند ۵ گیگاهرتز است؛ هرچند کشورهای دیگر محدودیتهای بیشتری دارند. همچنین تقریباً هیچیک از مشکلات و محدودیتهای قدیمی انباشتهشده در باندهای ۲.۴ و ۵ گیگاهرتز را ندارد؛ مشکلاتی که طی دو دهه و با اضافهشدن تعداد زیادی دستگاه به کانالهای یکسان ایجاد شدهاند.
باند ۶ گیگاهرتز از ابتدا با در نظر گرفتن کانالهای عریض Wi-Fi طراحی شده است. برخلاف باندهای ۲.۴ و ۵ گیگاهرتز، کانالهای ۶ گیگاهرتز با فاصلهگذاری مناسبی قرار گرفتهاند تا بتوان آنها را به شکل منظم در کانالهای عریضتر ترکیب کرد. فضای کافی برای چندین کانال ۱۶۰ مگاهرتزی یا در Wi-Fi 7 چند کانال ۳۲۰ مگاهرتزی وجود دارد، بدون اینکه این کانالها با یکدیگر تماس داشته باشند.
در این باند ۵۹ کانال مجزا با عرض ۲۰ مگاهرتز وجود دارد که شمارهگذاری آنها از ۱، ۵، ۹ و به همین ترتیب تا ۲۳۳ ادامه پیدا میکند. این کانالها بهجای اینکه هنگام استفاده بهصورت لحظهای با یکدیگر ترکیب شوند، از ابتدا در کانالهای عریض ثابت و بدون همپوشانی گروهبندی شدهاند. در مجموع، این ساختار ۲۹ کانال مستقل ۴۰ مگاهرتزی، ۱۴ کانال مستقل ۸۰ مگاهرتزی، هفت کانال مستقل ۱۶۰ مگاهرتزی و در حالت ۳۲۰ مگاهرتزی Wi-Fi 7، چهار کانال مستقل ۳۲۰ مگاهرتزی ایجاد میکند. بنابراین برخلاف باند ۵ گیگاهرتز، لازم نیست به دنبال مجموعهای از کانالهای پاک بگردید، زیرا شبکه از ابتدا برای چنین شرایطی طراحی شده است.
البته این باند کاملاً بدون محدودیت نیست. استفاده با توان بالاتر در باند ۶ گیگاهرتز تحت سازوکاری به نام Automated Frequency Coordination یا AFC کنترل میشود. این سیستم پیش از اجازه ارسال با توان کامل، موقعیت روتر را با پایگاه داده کاربران فعلی طیف فرکانسی، که عمدتاً شامل لینکهای مایکروویو ثابت هستند، مقایسه میکند.
در عمل، AFC شباهت زیادی به DFS دارد، اما بهجای گوشدادن برای شناسایی تداخل، موقعیت را با یک پایگاه داده مقایسه میکند. البته بیشتر روترهای خانگی که از باند ۶ گیگاهرتز استفاده میکنند، تحت مقرراتی موسوم به Low-Power Indoor فعالیت میکنند که به آنها اجازه میدهد از بخشی از محدودیتهای مرتبط با DFS دور بمانند.
افزایش عرض کانال در نهایت به نسل Wi-Fi شما بستگی دارد
بنابراین پاسخ این نیست که «عرض کانالهای Wi-Fi را افزایش ندهید». پاسخ درستتر این است که فقط زمانی عرض کانال را افزایش دهید که باند Wi-Fi شما واقعاً از آن پشتیبانی کند. کانالهای عریض واقعاً میتوانند Wi-Fi را سریعتر کنند، اما فقط زمانی که طیف فرکانسی پاک و کافی برای اختصاصدادن به آنها وجود داشته باشد.
در شبکههای شلوغ ۲.۴ گیگاهرتز، افزایش عرض کانال معمولاً نتیجه معکوس دارد. در ۵ گیگاهرتز، شرایط بسیار وابسته به موقعیت است؛ کانالهای عریضتر سختتر در طیف موجود جای میگیرند و اغلب روتر را مجبور میکنند به سراغ کانالهای DFS برود. در عمل، این باند ۶ گیگاهرتز است که در آن افزایش عرض کانال تا ۱۶۰ یا حتی ۳۲۰ مگاهرتز میتواند بهطور پایدار همان افزایش سرعتی را ارائه دهد که در تبلیغات وعده داده میشود، زیرا این باند از ابتدا با هدف استفاده از کانالهای عریض طراحی شده است.
کانالهای عریض یک مشکل دیگر نیز دارند: برد. ایجاد کانالهای عریض Wi-Fi به دستگاهها نیاز دارد که سیگنال قویتری را در محدوده فرکانسی بزرگتری حفظ کنند. با دورشدن از روتر یا قرارگرفتن دیوارهای بیشتر میان شما و روتر، یک اتصال ۲۰ یا ۴۰ مگاهرتزی معمولاً میتواند پایدار باقی بماند، در حالی که اتصال ۸۰ یا ۱۶۰ مگاهرتزی ممکن است شروع به کاهش سرعت کند یا به یک کانال باریکتر سقوط کند.
اگر تصمیم گرفتید با عرض کانال روتر خود آزمایش کنید، دقیقاً با همین دیدگاه به آن نگاه کنید: یک آزمایش. چند تست سرعت را در اتاقهایی که واقعاً در آنها از Wi-Fi استفاده میکنید انجام دهید، عملکرد دستگاهها را طی چند روز زیر نظر بگیرید و اگر پایداری شبکه کاهش پیدا کرد، از بازگرداندن تنظیمات به حالت قبل نترسید.
گیم پلنت