در فصل تابستان قطع شدن ناگهانی برق موجب خاموش شدن کامپیوتر میشود و این احتمال وجود دارد که درایو SSD آسیب ببیند. اگر تاکنون برای خاموش کردن کاامپیوتر عادت کردهاید که دکمه پاور را نگه دارید، در واقع یک خاموش شدن ناایمن یا Unsafe Shutdown انجام دادهاید و احتمالاً SSD شما نیز از این اتفاق چندان راضی نبوده است!
البته خاموش شدن ناگهانی کامپیوتر یا خاموش کردن با نگه داشتن کلید پاور لپتاپ یا کیس، به معنای آسیب دیدن فوری درایو نیست. با این حال، SSD فرصت دریافت اعلان مناسب برای پایان دادن به فرایندهای در حال اجرا را نداشته است. اما آیا خاموش شدنهای ناایمن واقعاً چقدر خطرناک است؟ با گیم پلنت همراه باشید تا به این سوال پاسخ دهیم.
خاموش شدن ناایمن دقیقاً چیست؟
موضوع پیچیدهتر از چیزی است که به نظر میرسد
خاموش شدن ناایمن دقیقاً همان چیزی است که از نام آن مشخص است: کامپیوتر و در نتیجه SSD یا هارد دیسک، بدون طی شدن فرایند منظم و هماهنگ خاموش شدن، برق خود را از دست میدهد. این اتفاق میتواند زمانی رخ دهد که کامپیوتر را به اجبار خاموش میکنید، اما کرش سیستم، ریاستارت یا افت ولتاژ نیز میتواند باعث آن شود.
از طرف کاربر، این اتفاق میتواند با نگه داشتن دکمه پاور، خاموش کردن کلید منبع تغذیه یا PSU در کامپیوترهای دسکتاپ، یا کشیدن کابل برق رخ دهد. با این حال، هنگ کردن کامل سیستم و سپس ریاستارت خودکار نیز میتواند بهعنوان خاموش شدن ناایمن ثبت شود و این اتفاق حتی بدون دخالت مستقیم کاربر نیز ممکن است رخ دهد.
نکته مهم این است که فضای ذخیره سازی چندان اهمیتی نمیدهد خاموش شدن دقیقاً چگونه اتفاق افتاده است؛ البته به شرطی که مشکل جدی دیگری وجود نداشته باشد. در این شرایط، مسئله اصلی این است که درایو پیش از قطع شدن برق، اعلان مناسب برای خاموش شدن دریافت نکرده و این موضوع میتواند در برخی موارد فرایند خواندن و نوشتن اطلاعات را مختل کند.
اما چرا این موضوع اهمیت دارد؟ SSDها دائماً در حال مدیریت عملیات نوشتن، دادههای ذخیره شده در حافظه موقت و فرایندهای داخلی مربوط به نگاشت فایلها روی حافظه فلش هستند. اگر برق در زمان نامناسبی قطع شود، ممکن است عملیات نوشتن نیمهکاره باقی بماند یا درایو مجبور شود هنگام بوت بعدی، وضعیت داخلی خود را دوباره بازسازی کند.
یک خاموش شدن ناایمن بهتنهایی معمولاً مشکلی ایجاد نمیکند. گاهی اوقات نیز به دلیل هنگ کردن کامپیوتر یا کرش درایور کارت گرافیک، چنین اتفاقی رخ میدهد. اگر سیستم پس از آن بهدرستی بازیابی شود، معمولاً جای نگرانی نیست.
اما اگر شمارنده خاموش شدنهای ناایمن دائماً افزایش پیدا کند، موضوع وارد محدوده هشدار میشود.
ابتدا تعداد خاموش شدنها را پیدا کنید و سپس آن را با زمان کرش مقایسه کنید
پیش از بررسی مشکل، شمارنده خطا را بررسی کنید
درایو شما اطلاعات مربوط به تعداد خاموش شدنهای ناایمن در طول عمر خود را ثبت میکند، اما ممکن است بدون استفاده از ابزارهای جانبی نتوانید این اطلاعات را در سیستمعامل مشاهده کنید. خوشبختانه ابزارهایی مانند CrystalDiskInfo و HWiNFO و Hard Disk Sentinel یا برنامههای اختصاصی مانند Samsung Magician میتوانند وضعیت سلامت SSD را نمایش دهند. این اطلاعات شامل شمارنده خطاها نیز میشود.
پس از انتخاب ابزار موردنظر و بررسی اطلاعات سلامت SMART، معمولاً شاخص مربوط به این مورد با عباراتی مانند Unsafe Shutdowns یا Unexpected Power Loss Count نمایش داده میشود. نام دقیق این شاخص به ابزار مورد استفاده بستگی دارد.
در شرایط ایدهآل، این عدد باید بسیار پایین باشد. برای مثال، در یک SSD اصلی که حدود دو سال مورد استفاده قرار گرفته، این عدد میتواند تنها 9 مورد باشد.
برای بررسی اینکه چه اتفاقی در حال رخ دادن است و آیا این موضوع بر SSD تأثیر گذاشته، ابتدا یک مقدار مبنا تعیین کنید. عدد فعلی خاموش شدنهای ناایمن را یادداشت کنید تا بعداً بتوانید آن را با عدد جدید مقایسه کنید.
سپس زمان افزایش این عدد را با رویدادی که سیستمعامل ثبت کرده است مقایسه کنید. ویندوز ابزاری کاربردی دارد که بسیاری از کاربران از آن استفاده نمیکنند؛ این ابزار Event Viewer نام دارد. در این بخش میتوانید تمام رویدادهای مربوط به خاموش شدن سیستم را بررسی کنید. بهخصوص باید به رویدادهای Kernel-Power و موارد مربوط به خاموش شدن غیرمنتظره توجه داشته باشید.
در مرحله بعد، میتوان کد خطای ثبت شده را در اینترنت جستجو کرد تا علت خاموش شدن مشخص شود؛ مگر اینکه علت آن از قبل مشخص باشد، مثلاً زمانی که خود کاربر کامپیوتر را به اجبار خاموش کرده است.
این اطلاعات یک نقطه شروع مناسب برای بررسی مشکل در اختیار شما قرار میدهد.
خاموش شدنهای ناایمن درباره برق و پایداری سیستم چه میگویند؟
اگر خودتان باعث آن نشدهاید، پس علت چیست؟
اگر تمام خاموش شدنهای ناایمن با مواردی مطابقت دارند که خودتان کامپیوتر را به اجبار خاموش کردهاید، وضعیت خوبی دارید. بهتر است از انجام این کار خودداری کنید، اما در غیر این صورت به نظر میرسد کامپیوتر بهدرستی کار میکند.
اما اگر تعداد خطاهایی وجود دارد که نمیتوانید علت آنها را مشخص کنید، زمان بررسی دقیقتر فرا رسیده است. در واقع، SSD به شما اعلام میکند که مشکلی در بخشی از سیستم وجود دارد و کامپیوتر در نقطهای دچار اختلال میشود. این مشکل میتواند افت ولتاژ یا ریست سختافزاری باشد؛ در هر صورت، نشانهای از وجود یک مشکل است.
الگوی وقوع این رویدادها از تعداد آنها مهمتر است. همانطور که گفته شد، کرش درایورها میتواند باعث خاموش شدنهای تصادفی شود و لزوماً به معنای وجود مشکل در سختافزار نیست. با این حال، اگر همزمان با این خاموش شدنها، رویدادهای مکرر Kernel-Power نیز در Event Viewer ثبت شوند، احتمال دارد با یک مشکل پایداری سیستم مواجه باشید و نه مشکلی در SSD.
کامپیوتر دسکتاپی که با مشکلات مرتبط با برق مواجه است، همیشه باید با احتیاط بررسی شود. در طول سالها، کامپیوترهایی وجود داشتهاند که ظاهراً کاملاً عادی کار میکردند، اما بهصورت تصادفی خاموش میشدند. علت مشترک بسیاری از آنها چه بود؟ یک PSU معیوب یا کمتوان.
علاوه بر این، مشکلات سادهتری مانند خرابی چندراهی برق، شل بودن کابل برق یا وجود ایراد در پریز نیز میتوانند عامل مشکل باشند. علت هرچه باشد، نتیجه نهایی در بسیاری از موارد یک خاموش شدن ناایمن و ثبت یک مورد دیگر در شمارنده خاموش شدنهای ناایمن SSD خواهد بود.
اگر وضعیت برق مناسب به نظر میرسد، باید بررسی پایداری سیستم را در نظر بگیرید. کرش درایور کارت گرافیک، اورکلاک ناپایدار، Undervolt بیش از حد تهاجمی و RAM دارای ناپایداری جزئی همگی میتوانند باعث هنگ کامل سیستم و اجبار به ریست شوند.
چه زمانی خاموش شدنهای ناایمن با خراب شدن دادهها ارتباط پیدا میکنند؟
آیا باید نگران فایلهای خود باشید؟
یک خاموش شدن ناایمن بهتنهایی SSD را از کار نمیاندازد؛ البته به شرط آنکه افزایش ناگهانی ولتاژ رخ نداده باشد و SSD نیز بیش از حد داغ نشده باشد. حتی چندین مورد خاموش شدن ناایمن نیز ممکن است در مجموع تأثیر قابلتوجهی نداشته باشد. اما وضعیت خراب شدن دادهها چگونه است؟
خاموش شدنهای ناایمن بیشتر از آنکه به سلامت کلی درایو مربوط باشند، به زمانبندی مربوط میشوند. ممکن است یک SSD در حالی که شاخص سلامت آن 100 درصد است از کار بیفتد و به همین ترتیب، فایلها نیز ممکن است بدون توجه به اطلاعات SMART دچار خرابی شوند.
بنابراین اگر کامپیوتر در زمانی خاموش شود که هیچ اطلاعات مهمی در حال نوشته شدن نیست، احتمالاً فایلها بدون آسیب باقی میمانند. اما زمانی که سیستم در حال انجام عملیات نوشتن است، خطر افزایش پیدا میکند. این شرایط شامل انتقال فایل، بهروزرسانی سیستم، نصب بازی، کار روی یک پروژه و موارد مشابه میشود. اگر در حال انجام یک عملیات باشید، ممکن است بخشی از اطلاعات به دلیل ذخیره نشدن از بین برود و بخشی دیگر نیز در اثر خرابی بیصدا یا Silent Corruption آسیب ببیند.
با کامپیوتر خود درست رفتار کنید تا آن هم به شما وفادار بماند
سیستمهای فایل مدرن معمولاً میتوانند بسیاری از مشکلات ایجادشده را بهخوبی برطرف کنند و به کامپیوتر اجازه دهند بهصورت عادی بوت شود، اما این موضوع تضمین نمیکند که تمام فایلها بدون مشکل باقی مانده باشند.
پس از هر خاموش شدن ناایمن، فایلها و پروژههایی را که پیش از آن روی آنها کار میکردید بررسی کنید و مطمئن شوید همهچیز سالم است. همچنین برای جلوگیری از از دست رفتن فایلهای مهم، از یک راهکار مناسب پشتیبانگیری استفاده کنید.
گیم پلنت