پر شدن یکی از مشکلاتی است که بسیاری از کاربران کامپیوتر با آن مواجه می‌شوند. معمولاً توصیه می‌شود حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد از ظرفیت حافظه خالی بماند تا عملکرد سیستم در طول زمان افت نکند. اما آیا واقعاً پر شدن SSD باعث کند شدن ویندوز می‌شود؟ آیا وقتی ۹۰ یا ۹۵ درصد فضای حافظه اشغال شده است، سرعت اجرای بازی‌ها و برنامه‌ها کاهش پیدا می‌کند؟

پاسخ به نوع حافظه، میزان فضای آزاد و نوع فعالیت شما بستگی دارد. ممکن است یک SSD حتی با ۹۵ درصد ظرفیت اشغال‌شده، همچنان سرعت خواندن اطلاعات بالایی داشته باشد؛ اما هنگام انتقال فایل‌های حجیم با افت سرعت مواجه شود. از طرف دیگر، کمبود فضا می‌تواند نصب برنامه‌ها و دریافت بروزرسانی‌های ویندوز را دشوار کند.

اگر هارد HDD یا SSD داخلی سیستم از کار بیفتد و کامپیوتر دیگر آن را شناسایی نکند، همیشه لازم نیست بلافاصله سراغ تعمیرکار بروید. یکی از ابزارهای ساده و کاربردی برای بررسی چنین درایوهایی آداپتور SATA به USB یا محفظه هارد اکسترنال SATA است. این ابزار به شما اجازه می‌دهد هارد یا SSD داخلی را مانند یک حافظه USB به کامپیوتر دیگری متصل کنید و ببینید آیا ویندوز هنوز آن را شناسایی می‌کند یا نه.

این روش برای لپ‌تاپ‌ها اهمیت بیشتری دارد چون دسترسی مستقیم به درگاه SATA داخلی در آنها معمولاً آسان نیست. در کامپیوتر دسکتاپ می‌توان درایو را مستقیماً به کابل SATA و برق داخلی متصل کرد اما آداپتور USB امکان بررسی درایو را بدون باز کردن سیستم دیگر فراهم می‌کند.

TRIM در SSD چیست و چه کاری انجام می‌دهد؟

TRIM قابلیتی است که به سیستم‌عامل اجازه می‌دهد به SSD اطلاع دهد کدام بخش‌های ذخیره‌سازی دیگر به داده‌های حذف‌شده مربوط نیستند. SSD می‌تواند از این اطلاعات برای مدیریت بهتر فضای آزاد و عملیات داخلی نگهداری از حافظه استفاده کند.

وقتی فایلی در ویندوز حذف می‌شود، اطلاعات آن مانند یک فایل عادی فوراً از سلول‌های حافظه SSD پاک نمی‌شود. سیستم‌عامل می‌تواند از طریق TRIM به SSD اعلام کند که بخش‌های مربوط به آن فایل دیگر موردنیاز نیستند تا کنترلر SSD در زمان مناسب آن‌ها را برای استفاده مجدد آماده کند.

این فرایند در کنار عملیات داخلی SSD مانند Garbage Collection باعث می‌شود درایو مجبور نباشد برای تشخیص داده‌های معتبر و غیرمعتبر، عملیات اضافی انجام دهد. در نتیجه TRIM یکی از قابلیت‌های مهم برای حفظ عملکرد مناسب SSD در طول زمان است.

SSDها برخلاف تصور رایج عمر نامحدود ندارند و ممکن است حتی بدون رسیدن شاخص سلامت به صفر دچار مشکل شوند. بااین‌حال، هر SSD که ناگهان در ویندوز باز نشود الزاماً خراب نشده است؛ گاهی مشکل از فایل‌سیستم، پارتیشن یا اطلاعات بوت است و خود سخت‌افزار همچنان سالم است.

به‌طور کلی می‌توان خرابی SSD را به دو گروه منطقی و سخت‌افزاری تقسیم کرد. تشخیص این تفاوت مهم است، چون در خرابی منطقی ممکن است بتوان اطلاعات و خود درایو را نجات داد، اما در خرابی سخت‌افزاری باید سریع‌تر سراغ تهیه نسخه پشتیبان و در صورت نیاز بازیابی تخصصی اطلاعات رفت.

یکی از عکس‌های مورد علاقه‌ام که سال‌ها نگه‌داری کرده بودم، دیگر باز نمی‌شد. نام فایل درست بود و حجم آن نیز ظاهراً تغییری نکرده بود، اما فایل عکس به‌نوعی دچار خرابی شده بود!

متأسفانه کامپیوترها هنگام تغییر فایل‌ها هیچ هشداری نمایش نمی‌دهند. شاید دلیل آن این باشد که از دید سیستم، هیچ تغییری رخ نداده است. اما احتمال واقعی وجود دارد که نسخه‌های پشتیبان قدیمی یا پوشه‌هایی که از زمان ذخیره‌سازی اولیه بدون استفاده باقی مانده‌اند، دچار تغییر شده باشند. در این مقاله‌ی آموزشی سایت گیم پلنت، نحوه‌ی چک کردن سلامت فایل به کمک Checksum را توضیح می‌دهیم.

همیشه بعد از نصب یک SSD جدید، اجرا کردن یه برنامه بنچمارک مثل CrystalDiskMark برای چک کردن سرعت، مفیده، به خصوص اگر مادربورد یا لپ‌تاپ چند اسلات M.2 برای نصب SSD داشته باشد و سرعت اسلات‌ها متفاوت باشد.

معمولاً فقط با یک نگاه به اعداد، خیالتان راحت می‌شود که آیا SSD به درستی نصب شده و سرعت آن منطقی است یا خیر. اما در مورد SSD کارکرده یا دست دوم یا زمانی که می‌خواهیم از سلامت درایو SSD مطمئن شویم، بنچمارکی مثل CrystalDiskMark همه‌ی حقیقت را نشان نمی‌دهد در حالی که اجرا کردن یک دستور ساده در ویندوز، تعداد ارورها و وضعیت کلی SSD را نشان می‌دهد.

برای بررسی سلامت درایو SSD در ویندوز با گیم پلنت همراه باشید تا نکات جالب توجهی را بررسی کنیم.