موسیقی Lossless یا بدون افت کیفیت، فایلهایی است که با کدکهایی نظیر Flac فشرده شده و هیچ تفاوتی با فایل اصلی و فشرده نشده ندارد در حالی که یک فایل معمولی با فرمت MP3 یا AAC، جزو فرمتهای دارای افت کیفیت محسوب میشود. البته بسته به نوع موسیقی که گوش میکنید، ممکن است تفاوت نامحسوس باشد.
امروزه بیشتر سرویسهای استریم موسیقی شناختهشده از کیفیت Lossless پشتیبانی میکنند و میتوان فایلهایی با فرمت بدون افت کیفیت را از سایتهای مختلف دانلود کرد. زمانی که فایل Lossless را پلی میکنید، طبیعتاً انتظار دارید موسیقی را با بالاترین کیفیت ممکن بشوید، درست است؟ موضوع کمی پیچیدهتر از این حرفهاست؛ باید از یکی از کدکهای صوتی خاص در تنظیمات بلوتوث استفاده کنید، در غیر این صورت ایرپاد یا هدفون بیسیم شما پیش از رسیدن صدا به گوش، کیفیت آن را کاهش میدهد!
در ادامه با کدکهای صوتی بلوتوث که کیفیت صدا را حفظ میکنند و برای گوش دادن به موسیقی Lossless طراحی شدهاند، آشنا میشویم. با گیم پلنت همراه باشید.
اگر موسیقی Lossless را با هدفون سیمی و DAC از نوع USB C گوش میدهید، احتمالاً متوجه شدهاید که بلوتوث کیفیت صدا را کاهش میدهد و یک راهکار سیمی انتخاب کردهاید. بیشتر افراد برای راحتی از ایرپاد و هدفون بیسیم استفاده میکنند و همین موضوع میتواند ضعیفترین بخش زنجیره پخش موسیقی Lossless باشد. اگر از کدکهای پیشفرض بلوتوث مانند AAC یا SBC استفاده کنید، صدای Lossless عملاً شانسی برای حفظ کیفیت اصلی خود ندارد. این سه کدک بلوتوث هستند که واقعاً میتوانند امکان استفاده بهتر از فایلهای موسیقی Lossless را فراهم کنند.
یک کدک بلوتوث Lossy موسیقی Lossless شما را خراب میکند
اگر گوشی از AAC یا SBC استفاده میکند، کیفیت Lossless را از دست دادهاید
به صورت پیشفرض، گوشیهای اندرویدی برای بلوتوث از کدک Subband Codec یا SBC یا کدک Advanced Audio Coding یا AAC استفاده میکنند. استفاده از SBC برای تمام دستگاههای بلوتوث الزامی است و این کدک در استاندارد Advanced Audio Distribution Profile یا A2DP قرار دارد. هر گوشی اندرویدی مجهز به بلوتوث باید از آن پشتیبانی کند و SBC بخشی از پروژه Android Open Source Project یا AOSP است. در مقابل، AAC کدک پیشفرض دستگاههای اپل محسوب میشود و گوشیهای اندرویدی نیز به طور گسترده از آن پشتیبانی میکنند.
وجه مشترک SBC و AAC این است که هر دو کدک بلوتوث Lossy هستند. یعنی موسیقیای که از طریق بلوتوث و با استفاده از SBC یا AAC پخش میشود، بدون افت کیفیت نخواهد بود؛ حتی اگر فایل اصلی کیفیت Lossless داشته باشد. این کدکهای Lossy فقط میتوانند مقدار محدودی داده را در هر ثانیه منتقل کنند و به همین دلیل برای استریم موسیقی باید فایل صوتی اصلی را فشرده کنند. به این ترتیب، فایل Lossless در جریان انتقال بلوتوث به یک فایل Lossy تبدیل میشود.
در این میان، معیار مهم Bitrate است. این عدد معمولاً با واحد کیلوبیت بر ثانیه یا kbps بیان میشود و نشان میدهد در هر ثانیه چه تعداد بیت میتواند پردازش شود. هرچه پهنای باندی که یک استاندارد بیسیم پشتیبانی میکند بیشتر باشد، تعداد بیت بیشتری نیز میتواند پردازش شود. در مورد صدای Lossless، استاندارد پایه برای کیفیت صدای CD برابر با 16 بیت و 44.1 کیلوهرتز است. عدد اول عمق بیت و عدد دوم نرخ نمونهبرداری را نشان میدهد. با ضرب این دو عدد در تعداد کانالها، که برای صدای استریو دو کانال است، Bitrate به دست میآید.
یک فایل صوتی استاندارد Lossless با کیفیت 16 بیت و 44.1 کیلوهرتز رمزگذاری میشود و Bitrate آن برابر با 1,411kbps است. برای اینکه این فایل در فرایند انتقال بلوتوث همچنان Lossless باقی بماند، کدک صوتی بیسیم باید بتواند بدون افزودن فشردهسازی به Bitrate نزدیک به 1,411kbps برسد. حداکثر Bitrate کدک SBC حدود 328kbps است و AAC نیز معمولاً با 256kbps کار میکند. بنابراین هیچکدام از این دو کدک صوتی استاندارد بلوتوث حتی به Bitrate مورد نیاز برای انتقال صدای Lossless نزدیک نمیشوند.
البته Bitrate همه چیز نیست. بهرهوری یک کدک نیز اهمیت دارد، بنابراین ممکن است یک کدک صوتی بلوتوث بتواند بدون رسیدن دقیق به Bitrate برابر با 1,411kbps، کیفیت Lossless ارائه دهد. دقیقاً همین هدف را Qualcomm با aptX Lossless دنبال میکند. البته بهرهوری در تمام سطوح اهمیت دارد. با وجود Bitrate معمولاً پایینتر، AAC در مقایسه با SBC معمولاً به عنوان کدکی با صدای بهتر شناخته میشود.
این کدکهای بلوتوث استفاده از Lossless را ارزشمند میکنند
LDAC و LHDC و مجموعه کدکهای Qualcomm aptX گزینههای اصلی هستند
هیچ کدک صوتی بلوتوثی نمیتواند از نظر کیفیت و ثبات عملکرد با اتصال سیمی برابری کند. با این حال، چند کدک میتوانند تا حد زیادی به آن نزدیک شوند. اگر هدف شما استریم صدای Lossless از طریق بلوتوث است، بهتر است از LDAC یا LHDC یا aptX Adaptive/Lossless استفاده کنید. این کدکهای صوتی بلوتوث در دسته کدکهای Hi-Res قرار میگیرند و اگرچه ممکن است کاملاً Lossless نباشند، قطعاً عملکرد بهتری نسبت به SBC یا AAC دارند.
برای استفاده از یک کدک صوتی Hi-Res بلوتوث، هم گوشی و هم هدفون بیسیم باید از آن پشتیبانی کنند. LDAC شرکت Sony بیشتر در هدفونها و ایرپادهای خود این شرکت دیده میشود و از Bitrate حداکثر 990kbps پشتیبانی میکند. اگر از ایرپاد یا هدفون Sony استفاده میکنید، LDAC گزینه مناسبی است. البته باید مراقب باشید، چون یکی از ویژگیهای اصلی LDAC، Bitrate متغیر آن است. یعنی مگر اینکه گزینه «Best Effort» انتخاب شده باشد، همیشه به حداکثر Bitrate نمیرسد. در Bitrateهای پایینتر، عملکرد LDAC حتی میتواند از کدکهای Lossy مانند AAC نیز ضعیفتر باشد.
گوگل همزمان با انتشار اندروید 17 پشتیبانی از LHDC v5 یا Low Latency High-Definition Audio Codec را اضافه کرده است و این کدک صوتی بلوتوث Hi-Res پیش از آن نیز در بعضی گوشیهای اندرویدی در دسترس بوده است. LHDC در بهترین حالت میتواند به Bitrate حداکثر 1,000kbps برسد و از حالتهای اختیاری Low Latency نیز پشتیبانی میکند. این کدک نیز از فناوری Bitrate متغیر استفاده میکند تا متناسب با شرایط، میزان Bitrate را تنظیم کند. مانند LDAC، صدای LHDC در Bitrateهای بالا بسیار بهتر از SBC و AAC خواهد بود.
کدکهای دیگری که ارزش اشاره دارند، در مجموعه aptX شرکت Qualcomm قرار میگیرند که شامل کدکهای پرچمداری مانند aptX Adaptive و aptX Lossless است. بهترین کدک بلوتوث موجود، aptX Lossless محسوب میشود، زیرا میتواند به حداکثر Bitrate حدود 1.2Mbps برسد. با این حال، استفاده از آن به گوشی مجهز به Snapdragon Sound و ایرپادهای بلوتوثی سازگار نیاز دارد و aptX Lossless هنوز به یک استاندارد فراگیر تبدیل نشده است. شاید در آینده این شرایط تغییر کند، اما در حال حاضر LDAC و LHDC بیشتر در دسترس هستند.
اگر از کدک Hi-Res استفاده نمیکنید، سراغ Lossless نروید
در این صورت مزیت کیفیت فایلهای Lossless را هدر میدهید
به زبان ساده، برای استریم فایلهای Lossless بهتر است از LDAC یا LHDC یا aptX Lossless استفاده کنید. در غیر این صورت، فضای ذخیرهسازی گوشی را با موسیقی Lossless پر میکنید؛ در حالی که ایرپاد یا هدفون بلوتوثی شما نمیتواند همان کیفیت را پخش کند. استفاده از کدکهای صوتی پیشفرض بلوتوث یعنی AAC یا SBC باعث فشرده شدن فایلها میشود. ممکن است دستگاههای شما از صدای Hi-Res بلوتوث پشتیبانی کنند، اما احتمالاً این قابلیت به صورت پیشفرض فعال نیست.
برای نمایش منوی Developer options مراحل زیر را طی کنید:
- اپ Settings را باز کنید.
- روی تب About phone بزنید.
- سپس Version number یا Build number را پیدا کنید.
- هفت بار روی آن بزنید تا Developer options فعال شود.
اگر هدفون یا ایرپاد سازگار به گوشی متصل باشد، میتوانید کدک صوتی بلوتوث مورد نظر خود را از طریق منوی Developer options انتخاب کنید. برای این کار به مسیر زیر بروید:
Settings → System → Developer options → Bluetooth Audio Codec
در این بخش میتوانید از میان کدکهای بلوتوثی که دستگاههای شما پشتیبانی میکنند، گزینه مورد نظر را انتخاب کنید. اگر کیفیت Lossless برایتان اهمیت دارد، یکی از موارد زیر را انتخاب کنید:
- LDAC
- LHDC
- aptX Adaptive/Lossless
فناوری بلوتوث نمیتواند از نظر کیفیت و پایداری با اتصال سیمی برابری کند، اما کدکهای صوتی Hi-Res همچنان گزینه بسیار بهتری نسبت به کدکهای معمولی هستند. اگر سرویس استریم موسیقی شما از کیفیت Lossless پشتیبانی میکند، مطمئن شوید که با استفاده از کدک Lossy مانند SBC یا AAC کیفیت آن را از بین نمیبرید.
گیم پلنت