تفاوت عملکرد بازیها بین ویندوز ۱۱ و لینوکس همیشه فقط به قدرت کارت گرافیک یا پردازنده مربوط نمیشود. سیستمعامل، درایور گرافیک، سرویسهای پسزمینه و لایه سازگاری بازی میتوانند روی نرخ فریم و بهخصوص افتهای لحظهای FPS تأثیر بگذارند. این موضوع در سیستمهای ضعیفتر بیشتر به چشم میآید، چون منابع سختافزاری محدودتر هستند.
Bazzite یکی از توزیعهای لینوکسی است که با تمرکز روی اجرای بازی طراحی شده و ابزارهایی مانند Steam و Proton را در اختیار کاربر قرار میدهد. در نسخههای دارای درایور NVIDIA نیز درایور گرافیک همراه سیستم ارائه میشود و هنگام بروزرسانی سیستم بروزرسانی میشود.
مقایسه ویندوز ۱۱ و Bazzite در یک سیستم مجهز به RTX A2000
برای بررسی تأثیر سیستمعامل و درایور روی عملکرد بازی، یک سیستم نسبتاً ضعیف با پردازنده AMD Ryzen 5 3400G، رم ۱۶ گیگابایتی DDR4 با فرکانس ۳۲۰۰ مگاهرتز و حافظه NVMe با ظرفیت ۵۱۲ گیگابایت استفاده شده است. کارت گرافیک سیستم نیز NVIDIA RTX A2000 با ۶ گیگابایت حافظه گرافیکی بوده است.
RTX A2000 کارت گرافیک کممصرفی است که با وجود پشتیبانی از فناوریهای خانواده RTX، تنها ۶ گیگابایت VRAM در اختیار دارد. در بازیهای جدید، این مقدار حافظه میتواند به یک محدودیت جدی تبدیل شود. پردازنده Ryzen 5 3400G نیز برای بازیهای سنگین امروزی پردازنده قدرتمندی محسوب نمیشود. بنابراین این سیستم برای بررسی رفتار دو سیستمعامل روی سختافزار محدود، نمونه مناسبی است.
در این آزمایش دو نصب تمیز از سیستمعامل انجام شد. یک نسخه استاندارد از Windows 11 Home همراه با درایور NVIDIA و یک نسخه از Bazzite با محیط KDE Plasma مورد استفاده قرار گرفت. در Bazzite نیز درایور مناسب NVIDIA و Proton برای اجرای بازیهای ویندوزی در لینوکس استفاده شد. Bazzite بهصورت رسمی نسخههایی با درایور اختصاصی NVIDIA ارائه میکند و کارتهای RTX جدیدتر از معماری Turing را پشتیبانی میکند.
سختافزار و بازیهای مورد استفاده در تست
چهار بازی برای مقایسه انتخاب شدند تا هم بازیهای قدیمیتر و هم یک عنوان بسیار سنگین در آزمایش حضور داشته باشند:
- DOOM 2016
- Batman: Arkham Knight
- Cyberpunk 2077
- DOOM: The Dark Ages
در این شرایط، محدودیت ۶ گیگابایت VRAM اهمیت زیادی پیدا میکند. به همین دلیل نتیجه یک بازی نباید بهعنوان نتیجه قطعی برای تمام بازیهای رایانهای در نظر گرفته شود. عملکرد بازی در لینوکس به Proton، درایور گرافیک، API مورد استفاده بازی و حتی سیستم ضدتقلب آن نیز وابسته است. مستندات Bazzite هم تأکید میکنند که بعضی بازیهای چندنفره بهدلیل سیستم ضدتقلب ممکن است در لینوکس اجرا نشوند.
آیا لینوکس در بازیها از ویندوز ۱۱ سریعتر است؟
نتیجه این آزمایش نشان داد که Bazzite در بیشتر بازیهای بررسیشده عملکرد بالاتری نسبت به نصب استاندارد ویندوز ۱۱ داشته است. تفاوت فقط در میانگین FPS دیده نمیشد و مقدار 1% Low نیز در بعضی بازیها بهتر بود. این شاخص اهمیت زیادی دارد، چون کاهش شدید آن میتواند باعث مکث یا ناپایداری قابل مشاهده هنگام بازی شود.
در Cyberpunk 2077 اختلاف گزارششده حدود ۸ فریم بر ثانیه بود. در سیستمی که میانگین عملکرد آن پایین است، چنین اختلافی میتواند محسوس باشد. در مقابل، DOOM: The Dark Ages تقریباً عملکرد مشابهی در دو سیستمعامل داشت و محدودیت VRAM احتمالاً نقش مهمی در نتیجه آن ایفا میکرد.
در بنچمارک دیگری که به کمک کارت گرافیک قدرتمند RTX 4090 صورت گرفته، نتایج به صورت زیر است:
با این حال، نمیتوان از این آزمایش نتیجه گرفت که لینوکس همیشه از ویندوز ۱۱ سریعتر است. نتیجه به سختافزار، بازی، نسخه درایور، تنظیمات گرافیکی و نسخه Proton وابسته است. حتی در تستهای دیگر ممکن است اختلاف بسیار کم باشد یا نتیجه به نفع ویندوز تغییر کند.
چرا 1% Low در بنچمارک بازی مهم است؟
میانگین FPS فقط یک بخش از تجربه بازی را نشان میدهد. اگر بازی برای بیشتر زمان اجرا با نرخ فریم مناسب اجرا شود اما در لحظات خاص افت شدیدی داشته باشد، کاربر ممکن است هنگام چرخش دوربین یا ورود به صحنههای سنگین با لگ مواجه شود.
به همین دلیل در مقایسه سیستمعاملها بهتر است علاوه بر Average FPS، مقدار 1% Low نیز بررسی شود. این شاخص تصویر بهتری از پایداری نرخ فریم ارائه میدهد و برای سیستمهایی که CPU یا GPU محدود دارند اهمیت بیشتری پیدا میکند.
نقش درایور NVIDIA در تفاوت عملکرد لینوکس و ویندوز
یکی از عوامل مهم در این مقایسه، تفاوت روش مدیریت درایور است. در ویندوز معمولاً کاربر میتواند درایور NVIDIA را از وبسایت NVIDIA دریافت و بهصورت جداگانه نصب کند. NVIDIA برای ویندوز شاخههای مختلفی مانند Game Ready Driver و Studio Driver ارائه میکند.
در لینوکس، روش مدیریت درایور به توزیع مورد استفاده بستگی دارد. خود NVIDIA نیز توصیه میکند در توزیعهایی که بستههای مناسب در اختیار دارند، درایورهای بستهبندیشده توسط توزیع را در نظر بگیرید تا با سیستم مدیریت بسته آن توزیع هماهنگ باشند.
در Bazzite وضعیت کمی متفاوت است. در نسخههای مخصوص NVIDIA، درایور همراه Image سیستم ارائه میشود و با بروزرسانی سیستم بهروزرسانی خواهد شد. بنابراین کاربر Bazzite معمولاً مانند یک توزیع سنتی لینوکس درایور را بهصورت دستی نصب نمیکند.
این روش میتواند مدیریت سیستم را سادهتر کند، اما در مقابل آزادی کاربر برای انتخاب دستی نسخه درایور کمتر است. بنابراین اگر به نسخه خاصی از درایور برای یک بازی یا نرمافزار نیاز دارید، این تفاوت در روش مدیریت درایور اهمیت پیدا میکند.
چرا مدیریت درایور در ویندوز میتواند دردسرساز شود؟
ویندوز بخشی از درایورها را از طریق Windows Update مدیریت میکند. درایورهای رسمی NVIDIA نیز مسیر مستقلی برای دریافت و نصب دارند. همین تفاوت ممکن است باعث شود نسخهای که ویندوز در اختیار سیستم قرار میدهد با جدیدترین نسخه منتشرشده توسط NVIDIA یکسان نباشد.
برای گیمرهایی که به جدیدترین اصلاحات مربوط به بازیها نیاز دارند، بررسی نسخه درایور و نصب نسخه مناسب اهمیت دارد. NVIDIA نیز Game Ready Driver را مشخصاً برای ارائه پشتیبانی و بهینهسازی مربوط به بازیهای جدید معرفی میکند.
در Bazzite این روند یکپارچهتر است، زیرا درایور بخشی از Image سیستم محسوب میشود و همراه بروزرسانی سیستم تغییر میکند. در نتیجه کاربر با یک سیستم یکپارچهتر روبهرو است اما کنترل دستی کمتری نسبت به نصب سنتی درایور دارد.
آیا Bazzite برای کامپیوترهای ضعیف گزینه مناسبی است؟
Bazzite برای بازی طراحی شده و امکاناتی مانند Steam و Proton را در محیطی آماده ارائه میکند. مستندات رسمی این پروژه نیز تأکید میکنند که بسیاری از بازیهای تکنفره ویندوزی را میتوان با Proton اجرا کرد و در برخی شرایط Linux میتواند Frame Time مناسبی ارائه دهد.
با این حال، ضعیف بودن سختافزار بهتنهایی دلیل کافی برای مهاجرت به Bazzite نیست. اگر بازیهای مورد استفاده شما به درایور یا سیستم ضدتقلب خاصی وابسته باشند، ویندوز همچنان میتواند گزینه ضروری باشد. همچنین Bazzite برای عملکرد مناسب به سختافزار سازگار با Vulkan نیاز دارد و مستندات رسمی حداقل ۸ گیگابایت RAM را برای سیستم دسکتاپ ذکر میکنند.
اگر کارت گرافیک NVIDIA دارید، انتخاب Image مناسب اهمیت ویژهای دارد. Bazzite برای کارتهای NVIDIA جدیدتر از Turing نسخه مناسب با درایور NVIDIA ارائه میکند. RTX A2000 نیز در همین گروه قرار میگیرد. در مقابل، بعضی قابلیتهای Bazzite روی NVIDIA نسبت به AMD محدودیتهایی دارند و مستندات پروژه نیز به این تفاوت اشاره کردهاند.
قبل از جایگزینی ویندوز ۱۱ چه چیزهایی را بررسی کنیم؟
اگر هدف شما اجرای بازی روی Bazzite است، بهتر است قبل از حذف ویندوز چند مورد را بررسی کنید:
- بازیهای موردنظر در Proton اجرا میشوند یا خیر.
- بازی از سیستم ضدتقلب سازگار با لینوکس استفاده میکند یا خیر.
- کارت گرافیک شما از Vulkan موردنیاز بازی پشتیبانی میکند.
- درایور NVIDIA برای مدل کارت شما در Image مناسب Bazzite وجود دارد.
- بازیها روی Steam هستند یا برای اجرای آنها به ابزارهای جانبی نیاز دارید.
- فضای کافی برای نصب Bazzite و بازیها در اختیار دارید.
در مورد حافظه ذخیرهسازی نیز Bazzite توصیههای مشخصی دارد. برای نصب دسکتاپ حداقل ۵۰ گیگابایت فضای آزاد روی SSD ذکر شده و فضای ۱۲۰ گیگابایت یا بیشتر پیشنهاد شده است. همچنین برای درایوهای جانبی اجرای بازی، استفاده از فایلسیستمهای سازگار اهمیت دارد و مستندات Bazzite درباره اجرای بازی از NTFS هشدار دادهاند.
در نتیجه، مقایسه ویندوز ۱۱ و Bazzite را بهتر است بیشتر بهعنوان یک بررسی موردی از عملکرد درایور و سیستمعامل روی سختافزار محدود در نظر گرفت. در آزمایش مورد بحث، Bazzite در بیشتر بازیها نرخ فریم و 1% Low بالاتری داشت اما یک بازی سنگین به دلیل محدودیت حافظه گرافیکی تفاوت محسوسی نشان نداد. بنابراین پیش از مهاجرت بهتر است بازیها و سختافزار خودتان را جداگانه بررسی کنید.
گیم پلنت