DLSS یکی از مهمترین فناوریهای افزایش کارایی در کارتهای گرافیک GeForce RTX است. این فناوری با رندر کردن بازی در وضوح پایینتر و بازسازی تصویر در وضوح خروجی، میتواند فشار روی GPU را کاهش دهد و نرخ فریم را افزایش دهد. NVIDIA نیز توضیح میدهد که DLSS Super Resolution برای تولید تصویر با وضوح بالاتر از ورودی کموضوحتر استفاده میشود.
با این حال، نتیجه استفاده از DLSS به رزولوشن، قدرت کارت گرافیک، پردازنده و نوع بازی بستگی دارد. در رزولوشن ۴K معمولاً کاهش بار پردازشی GPU فرصت بیشتری برای افزایش FPS ایجاد میکند، اما در ۱۴۴۰p ممکن است بازی از حالت GPU-Bound خارج شود و پردازنده به عامل محدودکننده تبدیل شود.
چرا DLSS Quality در ۱۴۴۰p همیشه FPS زیادی اضافه نمیکند؟
در حالت DLSS Quality، رزولوشن داخلی تصویر حدود ۶۶.۷ درصد رزولوشن خروجی است. بنابراین وقتی خروجی روی ۲۵۶۰ در ۱۴۴۰ پیکسل تنظیم شده باشد، تصویر در حدود ۱۷۰۶ در ۹۶۰ پیکسل رندر میشود و سپس با DLSS به ۱۴۴۰p میرسد. NVIDIA نیز نسبت ۶۷ درصد را برای این حالت تأیید کرده است.
کاهش رزولوشن داخلی باعث میشود پردازش تصویر برای کارت گرافیک آسانتر شود، اما این الزاماً به معنی افزایش متناسب FPS نیست. اگر GPU پیش از فعال کردن DLSS هم به سقف توان پردازشی خود نرسیده باشد، کاهش بار GPU نمیتواند عملکرد را به همان اندازه افزایش دهد.
وقتی پردازنده به گلوگاه تبدیل میشود
فرض کنید یک بازی در حالت Native 1440p با سرعت ۱۳۰ فریم بر ثانیه اجرا میشود. اگر با فعال کردن DLSS Quality این عدد فقط به ۱۴۰ فریم بر ثانیه برسد، احتمالاً کاهش بار GPU عامل اصلی محدودکننده نبوده است.
این وضعیت در بازیهای رقابتی با نرخ فریم بالا بیشتر دیده میشود. وقتی پردازنده باید منطق بازی، هوش مصنوعی، فیزیک و آمادهسازی فریمها را با سرعت زیادی انجام دهد، GPU ممکن است بخشی از زمان خود را در انتظار پردازنده بگذراند. در چنین شرایطی پایین آوردن رزولوشن داخلی الزاماً FPS را به شکل چشمگیری افزایش نمیدهد. NVIDIA نیز در نمونههای فنی خود نشان داده است که در رزولوشنهای پایینتر امکان CPU Bottleneck شدن بازی بیشتر میشود.
ترکیب کارت گرافیک و پردازنده اهمیت زیادی دارد
عملکرد DLSS را نمیتوان فقط بر اساس مدل کارت گرافیک ارزیابی کرد. یک کارت گرافیک قدرتمند مانند RTX 4090 یا RTX 5090 در ۱۴۴۰p ممکن است در بسیاری از بازیها آنقدر سریع باشد که پردازنده قبل از GPU به محدودیت برسد.
این موضوع بهخصوص در نمایشگرهای ۲۴۰ یا ۳۶۰ هرتز اهمیت دارد. در چنین شرایطی هدف کاربر معمولاً رسیدن به FPS بسیار بالا است و پردازنده باید بتواند فریمها را با سرعت کافی آماده کند. در مقابل، در یک بازی سنگین با Ray Tracing ممکن است فشار روی GPU همچنان زیاد باشد و DLSS حتی در ۱۴۴۰p نیز افزایش محسوسی در FPS ایجاد کند.
پردازندههایی مانند Ryzen 7 9850X3D نیز برای بازیهای با نرخ فریم بالا طراحی شدهاند و AMD این مدل را بر پایه معماری Zen 5 و فناوری 3D V-Cache معرفی کرده است. با این حال، حتی یک پردازنده بسیار قدرتمند هم نمیتواند در تمام بازیها محدودیت CPU را کاملاً از بین ببرد.
چرا DLSS در بازیهای سنگین نتیجه بهتری دارد؟
هرچه بازی فشار بیشتری روی GPU وارد کند، کاهش بار پردازشی حاصل از DLSS اهمیت بیشتری پیدا میکند. Ray Tracing نیز میتواند فشار GPU را به میزان قابل توجهی افزایش دهد و در چنین شرایطی DLSS فضای بیشتری برای افزایش نرخ فریم ایجاد میکند.
به همین دلیل ممکن است یک بازی سبک یا رقابتی در ۱۴۴۰p تنها چند درصد افزایش FPS داشته باشد، اما یک بازی سنگین با Ray Tracing افزایش بسیار بیشتری نشان دهد. بنابراین برای ارزیابی DLSS بهتر است به جای اتکا به یک عدد ثابت، میزان استفاده از GPU و CPU و همچنین FPS قبل و بعد از فعالسازی را بررسی کنید.
در ۱۴۴۰p چه زمانی DLSS و چه زمانی DLAA مناسبتر است؟
اگر در یک بازی ۱۴۴۰p کارت گرافیک به محدودیت پردازشی رسیده باشد، DLSS میتواند گزینه مفیدی باشد. در این حالت کاهش رزولوشن داخلی باعث میشود GPU سریعتر فریم را تولید کند و فضای بیشتری برای افزایش نرخ فریم ایجاد شود.
اما اگر GPU به اندازه کافی قدرتمند باشد و نرخ فریم موردنیاز شما بدون DLSS تأمین شود، DLAA میتواند انتخاب دیگری باشد. DLAA برخلاف DLSS Super Resolution تصویر را برای افزایش FPS در وضوح پایینتر رندر نمیکند و از فناوری مشابه برای بهبود Anti-Aliasing در رزولوشن اصلی استفاده میکند. NVIDIA نیز DLAA را یک روش Anti-Aliasing در وضوح Native معرفی میکند.
چگونه بفهمیم DLSS برای سیستم ما مفید است؟
سادهترین روش این است که یک صحنه مشخص از بازی را با تنظیمات یکسان آزمایش کنید. ابتدا FPS و میزان استفاده از GPU را در حالت Native ثبت کنید و سپس DLSS Quality را فعال کنید.
اگر استفاده از GPU کاهش زیادی پیدا کرد و FPS افزایش محسوسی داشت، بازی احتمالاً GPU-Bound بوده است. اگر استفاده از GPU پایین باقی ماند و FPS تغییر چندانی نکرد، احتمالاً محدودیت پردازنده یا موتور بازی مانع افزایش بیشتر عملکرد شده است.
در نهایت، DLSS در ۱۴۴۰p ذاتاً فناوری نامناسبی نیست. میزان سود آن به ترکیب CPU و GPU و نوع بازی و تنظیمات گرافیکی و مخصوصاً Ray Tracing بستگی دارد. DLSS 4.5 نیز با مدل Transformer نسل دوم کیفیت بازسازی تصویر را بهبود داده است و این فناوری اکنون روی طیف گستردهای از کارتهای GeForce RTX قابل استفاده است.
گیم پلنت