اگر برای خرید یک اس اس دی NVMe پرسرعت هزینه زیادی کردهاید، فقط ظرفیت و سرعت خواندن و نوشتن آن مهم نیست؛ دمای کاری و نحوه خنککاری هم میتواند روی عملکرد پایدار آن اثر بگذارد. اس اس دیهای پرسرعت در زمان انتقال فایلهای حجیم یا اجرای پردازشهای طولانی گرمای قابل توجهی تولید میکنند و در صورت افزایش بیش از حد دما ممکن است برای جلوگیری از آسیب، سرعت خود را کاهش دهند.
البته نصب هر هیتسینکی بهتنهایی تضمین نمیکند که اس اس دی بهتر خنک شود. نوع اس اس دی، محل قرارگیری تراشهها، ضخامت پد حرارتی و فضای اطراف درایو هم اهمیت دارند. بهخصوص در مدلهای دوطرفه باید هنگام انتخاب خنککننده دقت بیشتری داشته باشید.
اس اس دی NVMe یکطرفه و دوطرفه چه تفاوتی دارند؟
در اس اس دیهای M.2 تمام قطعات روی یک طرف برد قرار ندارند. در مدلهای یکطرفه، تراشههای اصلی مانند کنترلر و حافظه NAND عمدتاً در یک سمت PCB قرار گرفتهاند؛ اما در مدلهای دوطرفه بخشی از تراشهها در پشت برد نیز قرار دارند.
این تفاوت برای انتخاب هیتسینک اهمیت زیادی دارد. بسیاری از اس اس دیهای ظرفیت پایینتر یکطرفه هستند اما با افزایش ظرفیت، بهخصوص در مدلهای با ظرفیت بالا، استفاده از تراشههای دوطرفه بیشتر دیده میشود. بنابراین نباید صرفاً بر اساس نام مدل درباره نوع ساختار آن تصمیم گرفت و بهتر است مشخصات دقیق همان ظرفیت را بررسی کنید.
در اس اس دی دوطرفه، خنککردن فقط قسمت بالایی همیشه بهترین راهکار نیست. البته میزان گرمای تولیدشده توسط کنترلر معمولاً اهمیت زیادی دارد و بسیاری از مادربوردها نیز هیتسینک M.2 را برای قسمت بالایی طراحی کردهاند. بنابراین قبل از خرید خنککننده دوطرفه باید مشخصات مادربورد و اس اس دی را با یکدیگر تطبیق دهید.
همچنین در لپتاپها محدودیت فضای اطراف اس اس دی بیشتر است. اگر دستگاه فقط برای اس اس دیهای یکطرفه طراحی شده باشد، استفاده از مدل دوطرفه یا هیتسینک ضخیم میتواند باعث مشکل در نصب شود.
آیا هیتسینک مادربورد برای اس اس دی کافی است؟
در بسیاری از کامپیوترهای دسکتاپ، هیتسینک M.2 که همراه مادربورد ارائه میشود برای استفاده معمولی کاملاً کافی است. اس اس دی نیز معمولاً در محدوده دمای کاری مشخص خود فعالیت میکند و در صورت افزایش دما، مکانیزم کنترل حرارتی میتواند سرعت را کاهش دهد.
مشکل بیشتر زمانی دیده میشود که اس اس دی برای مدت طولانی تحت بار سنگین قرار بگیرد؛ به عنوان مثال انتقال مداوم فایلهای حجیم یا انجام عملیات سنگین روی حجم زیادی از دادهها. در چنین شرایطی جریان هوای داخل کیس و محل قرارگیری اس اس دی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
اگر اس اس دی در نزدیکی کارت گرافیک قرار گرفته باشد، گرمای کارت گرافیک نیز میتواند دمای محیط اطراف M.2 را افزایش دهد. در صورت وجود چند شیار M.2 روی مادربورد، انتخاب شیار دارای جریان هوای بهتر میتواند به کاهش دمای اس اس دی کمک کند.
برای بررسی اینکه هیتسینک فعلی واقعاً مؤثر است یا نه، بهتر است دمای اس اس دی را هنگام استفاده عادی و همچنین زیر بار سنگین بررسی کنید. بسیاری از اس اس دیها حسگر دما دارند و نرمافزارهای پایش سختافزار میتوانند این مقدار را نمایش دهند.
پد حرارتی اس اس دی را اشتباه انتخاب نکنید
پد حرارتی وظیفه دارد فاصله بسیار کم بین سطح تراشهها و هیتسینک را پر کند تا انتقال گرما بهتر انجام شود. بنابراین ضخامت پد اهمیت زیادی دارد. پد بیش از حد ضخیم میتواند به اس اس دی فشار وارد کند و پد بیش از حد نازک نیز ممکن است تماس مناسبی با سطح خنککننده ایجاد نکند.
به همین دلیل هنگام نصب هیتسینک جدید، ضخامت پد پیشنهادی سازنده را در اولویت قرار دهید. فقط بالا بودن عدد رسانایی حرارتی به معنای عملکرد بهتر نیست؛ تماس مناسب، ضخامت صحیح و فشردگی مناسب پد نیز روی انتقال گرما اثر دارند.
اگر هیتسینک دوطرفه استفاده میکنید، بررسی کنید که برای قسمت زیرین اس اس دی نیز پد حرارتی مناسب در نظر گرفته شده باشد. قرار دادن یک پایه فلزی در زیر اس اس دی بدون ایجاد تماس حرارتی مناسب لزوماً باعث خنکتر شدن آن نمیشود.
در زمان نصب نیز پوشش پلاستیکی روی پد حرارتی را جدا کنید. باقی ماندن این لایه بین پد و سطح فلزی هیتسینک میتواند انتقال گرما را مختل کند.
چطور دمای اس اس دی NVMe را پایین نگه داریم؟
برای بیشتر کاربران نیازی به تجهیزات پیچیده وجود ندارد. مهمترین کار این است که اس اس دی در محدوده دمای توصیهشده سازنده باقی بماند و هنگام پردازشهای طولانی دچار افت عملکرد حرارتی نشود.
چند نکته کاربردی برای خنک نگه داشتن اس اس دی:
- جریان هوای ورودی و خروجی کیس را مناسب نگه دارید.
- اگر چند شیار M.2 دارید، درایوی را که بار کاری بیشتری دارد در محلی با جریان هوای بهتر نصب کنید.
- مطمئن شوید هیتسینک M.2 بهدرستی روی اس اس دی قرار گرفته است.
- ضخامت پد حرارتی را مطابق طراحی هیتسینک انتخاب کنید.
- دمای اس اس دی را هنگام انتقال فایلهای حجیم بررسی کنید.
- اگر دما به محدوده حرارتی اس اس دی نزدیک میشود، وضعیت جریان هوا و هیتسینک را بررسی کنید.
نکته مهم این است که هدف از خنککاری، پایین آوردن دما به هر قیمت نیست. اس اس دی برای کار در محدوده مشخصی طراحی شده و سیستم کنترل حرارتی نیز برای جلوگیری از افزایش بیش از حد دما عمل میکند. اگر هنگام استفاده سنگین شاهد افت مداوم سرعت هستید، بررسی دمای درایو میتواند مشخص کند که آیا گرما عامل این افت عملکرد است یا خیر.
آیا هیتسینک دوطرفه برای همه اس اس دیها لازم است؟
خیر. اگر اس اس دی شما یکطرفه است و هیتسینک مادربورد تماس مناسبی با سطح آن دارد، معمولاً نیازی به خرید خنککننده جداگانه ندارید. هیتسینک اضافی بیشتر زمانی ارزش بررسی دارد که اس اس دی تحت بار سنگین قرار میگیرد یا دمای آن در استفاده واقعی بالا میرود.
برای اس اس دی دوطرفه نیز نباید صرفاً به دلیل دوطرفه بودن، هر هیتسینکی را نصب کرد. خنککننده باید با ابعاد اس اس دی و فضای موجود روی مادربورد سازگار باشد و پد حرارتی آن نیز ضخامت مناسبی داشته باشد.
در نتیجه، قبل از خرید هیتسینک ابتدا مدل دقیق و ظرفیت اس اس دی را بررسی کنید، سپس نوع یکطرفه یا دوطرفه بودن آن و سازگاری خنککننده با مادربورد را مشخص کنید. این کار معمولاً بهتر از خرید یک هیتسینک عمومی و نصب آن بدون بررسی فاصلهها و پد حرارتی است.
گیم پلنت