اگر یک SSD NVMe سریع دارید، دیدن عددهایی مثل ۱۴۰۰۰ یا حتی بیشتر از ۱۰۰۰۰ مگابایت‌برثانیه در بنچمارک واقعاً چشمگیر است؛ اما این اعداد به‌تنهایی مشخص نمی‌کنند که بازی‌ها چقدر سریع‌تر اجرا یا لود می‌شوند. در استفاده واقعی، تفاوت بین SSDهای PCIe 4.0 و PCIe 5.0 معمولاً بسیار کمتر از چیزی است که مشخصات روی جعبه نشان می‌دهد. بررسی‌های جدید روی بازی‌های مختلف نیز نشان می‌دهند که برای بیشتر گیمرها، ظرفیت بالاتر و یک SSD NVMe مناسب می‌تواند انتخاب منطقی‌تری نسبت به پرداخت هزینه زیاد برای سریع‌ترین SSD موجود باشد.
آیا SSD PCIe 5.0 برای بازی بهتر از PCIe 4.0 است؟
پاسخ کوتاه این است که برای بیشتر بازی‌های امروزی، تفاوت محسوسی وجود ندارد. SSDهای PCIe 5.0 از نظر سرعت انتقال ترتیبی بسیار سریع‌تر از مدل‌های PCIe 4.0 هستند، اما بازی معمولاً به شکلی که بنچمارک‌هایی مانند CrystalDiskMark انجام می‌دهند، داده را از SSD دریافت نمی‌کند.
در بنچمارک‌های ذخیره‌سازی، یک SSD PCIe 5.0 می‌تواند به سرعت خواندن ترتیبی بسیار بالایی برسد. این عدد برای انتقال فایل‌های بزرگ، کارهای حرفه‌ای و بعضی پردازش‌های سنگین واقعاً مفید است. اما هنگام اجرای بازی، عوامل دیگری مانند پردازنده، فشرده‌سازی داده‌ها، حافظه RAM و VRAM و موتور بازی نیز در مدت زمان بارگذاری نقش دارند.
در آزمایش‌های گسترده‌ای که روی بازی‌های مختلف انجام شده، در بسیاری از عناوین تفاوت بین نسل‌های مختلف SSDهای PCIe بسیار کم بوده است. حتی در برخی بازی‌ها تفاوت بین PCIe 3.0 و PCIe 5.0 نیز ناچیز بوده و تنها در بعضی عناوین جدیدتر اختلاف بیشتری دیده شده است.
بنابراین اگر اکنون یک SSD PCIe 4.0 مناسب دارید و هدف اصلی شما بازی است، صرفاً برای رسیدن به سرعت اسمی PCIe 5.0 معمولاً دلیل قوی برای تعویض آن وجود ندارد.
چرا سرعت ۱۴۰۰۰ مگابایت‌برثانیه در بازی تفاوت زیادی ایجاد نمی‌کند؟
یکی از دلایل اصلی این است که عدد درج‌شده در مشخصات SSD معمولاً مربوط به خواندن ترتیبی است. این نوع تست برای نشان دادن حداکثر توان انتقال داده طراحی شده است، اما الگوی دسترسی بازی‌ها همیشه چنین نیست.
بازی هنگام بارگذاری ممکن است تعداد زیادی فایل با اندازه‌های مختلف را درخواست کند و داده‌ها را در چند مرحله پردازش کند. بعد از خوانده شدن اطلاعات از SSD، پردازنده یا GPU باید آنها را پردازش و در حافظه مورد نیاز بازی آماده کند.
به همین دلیل اگر یک SSD PCIe 4.0 از قبل بتواند داده‌ها را با سرعت کافی در اختیار سیستم قرار دهد، دو برابر شدن پهنای باند نظری رابط لزوماً باعث نصف شدن زمان بارگذاری نمی‌شود.
در یک آزمایش جدید روی ۱۱ بازی نیز مشخص شد که در بیشتر عناوین، تفاوت عملکرد بین نسل‌های مختلف PCIe بسیار محدود است. در بسیاری از بازی‌ها حتی تفاوت محسوسی بین SSDهای SATA و PCIe نیز وجود نداشت و مواردی که واقعاً از سرعت بالاتر استفاده می‌کردند محدود بودند.
این موضوع به‌خصوص هنگام مقایسه PCIe 4.0 با PCIe 5.0 مهم است. جهش از هارددیسک به SSD بسیار محسوس است و رفتن از SATA SSD به NVMe نیز در برخی بازی‌های جدید می‌تواند تفاوت ایجاد کند، اما حرکت از یک NVMe خوب به NVMe نسل بعدی معمولاً چنین جهش بزرگی ایجاد نمی‌کند.
DirectStorage آیا SSD نسل 5 را برای بازی ضروری می‌کند؟
فناوری DirectStorage یکی از دلایلی است که باعث شده SSDهای بسیار سریع برای آینده بازی‌های کامپیوتری جذاب باشند. این فناوری در ویندوز طراحی شده تا بازی‌ها بتوانند داده‌های ذخیره‌شده روی SSDهای NVMe را با سربار کمتر برای پردازنده دریافت کنند و در شرایط سازگار، بخشی از فرایند فشرده‌گشایی داده را به GPU بسپارند.
مسیر معمول بررسی قابلیت‌های ذخیره‌سازی در ویندوز:
Settings → System → Storage → Advanced storage settings
تنظیمات ← سیستم ← ذخیره‌سازی ← تنظیمات پیشرفته ذخیره‌سازی
البته وجود DirectStorage به این معنی نیست که هر SSD PCIe 5.0 در هر بازی الزاماً سریع‌تر خواهد بود. خود ویندوز 11 برای DirectStorage استفاده از SSD NVMe و GPU سازگار با DirectX 12 و Shader Model 6.0 را مطرح می‌کند؛ اما سرعت واقعی همچنان به نحوه استفاده خود بازی از این فناوری وابسته است.
در بعضی بازی‌های مبتنی بر DirectStorage می‌توان استفاده بیشتری از پهنای باند SSD مشاهده کرد. با این حال حتی در چنین عناوینی نیز افزایش سرعت از PCIe 4.0 به PCIe 5.0 همیشه متناسب با افزایش سرعت اسمی SSD نیست. آزمایش‌های جدید نشان داده‌اند که در بعضی بازی‌های DirectStorage اختلاف قابل اندازه‌گیری وجود دارد، اما در تعداد زیادی از عناوین همچنان محدود است.
هنگام خرید SSD برای گیمینگ ظرفیت مهم‌تر است یا سرعت؟
اگر قرار است SSD را تقریباً فقط برای بازی استفاده کنید، در بسیاری از شرایط بهتر است بخشی از بودجه را به جای بالاتر بردن سرعت، صرف ظرفیت بیشتر کنید.
بازی‌های امروزی حجم زیادی دارند و نصب چند عنوان بزرگ می‌تواند خیلی سریع فضای یک SSD یک ترابایتی را پر کند. از طرف دیگر، تفاوت زمانی بین یک SSD PCIe 4.0 سریع و یک مدل PCIe 5.0 در بسیاری از بازی‌ها آن‌قدر کم است که بدون اندازه‌گیری دقیق متوجه آن نخواهید شد. بررسی‌های جدید نیز به همین نتیجه نزدیک هستند و برای گیمینگ، یک SSD NVMe مناسب را مهم‌تر از انتخاب بالاترین نسل PCIe می‌دانند.
به همین دلیل برای یک سیستم گیمینگ معمولی، اولویت‌ها می‌توانند تقریباً به این شکل باشند:
- ظرفیت کافی برای بازی‌های مورد استفاده.
- یک SSD NVMe با کیفیت و عملکرد پایدار.
- کنترل مناسب دمای SSD.
- توجه به قیمت هر ترابایت فضای ذخیره‌سازی.
- انتخاب PCIe 4.0 یا PCIe 5.0 بر اساس قیمت و کاربرد واقعی.
اگر هم‌اکنون مادربرد و SSD PCIe 4.0 دارید، ارتقا به PCIe 5.0 فقط برای کاهش زمان لود بازی‌ها معمولاً ارزش اقتصادی زیادی ندارد. اما اگر در حال خرید یک سیستم کاملاً جدید هستید و اختلاف قیمت منطقی است، مادربرد و SSD نسل جدید می‌توانند برای استفاده‌های آینده و کارهای سنگین‌تر انتخاب مناسبی باشند. PCIe 5.0 تقریباً دو برابر پهنای باند PCIe 4.0 در اختیار هر خط قرار می‌دهد و همین ظرفیت اضافه برای کاربردهای آینده اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
SSD PCIe 5.0 برای چه کارهایی واقعاً ارزش دارد؟
این نتیجه به معنی بی‌فایده بودن SSDهای PCIe 5.0 نیست. مشکل فقط این است که بازی‌ها در حال حاضر همیشه نمی‌توانند از تمام توان آنها استفاده کنند.
اگر علاوه بر بازی با فایل‌های بسیار بزرگ کار می‌کنید، ماشین مجازی اجرا می‌کنید یا مرتباً حجم زیادی از اطلاعات را جابه‌جا می‌کنید، سرعت بالاتر می‌تواند ارزش بیشتری داشته باشد. در چنین کارهایی، افزایش پهنای باند ذخیره‌سازی بیشتر از یک صفحه بارگذاری بازی قابل مشاهده است.
یک نکته مهم دیگر، دما است. SSDهای PCIe 5.0 سریع‌تر معمولاً گرمای بیشتری تولید می‌کنند و استفاده طولانی از آنها می‌تواند اهمیت خنک‌کاری را بیشتر کند. حتی بررسی‌های جدید مادربردها نشان داده‌اند که تماس نامناسب هیت‌سینک M.2 با SSD می‌تواند عملکرد خنک‌کاری را کاهش دهد و در بارهای سنگین به افت سرعت حرارتی منجر شود.
بنابراین اگر یک SSD PCIe 5.0 می‌خرید، وجود هیت‌سینک مناسب روی اسلات M.2 و تماس صحیح پد حرارتی با SSD را نیز در نظر بگیرید. این موضوع برای انتقال‌های طولانی فایل اهمیت بیشتری از چند هزار مگابایت‌برثانیه اختلاف در مشخصات اسمی دارد.
آیا برای گیمینگ SSD PCIe 5.0 بخریم؟
اگر یک سیستم جدید و قدرتمند می‌سازید و اختلاف قیمت برایتان مهم نیست، خرید SSD PCIe 5.0 می‌تواند انتخاب آینده‌نگرانه‌ای باشد؛ اما برای اجرای بازی‌ها نباید انتظار داشته باشید که سرعت ۱۴۰۰۰ مگابایت‌برثانیه باعث جهش بزرگی نسبت به یک SSD PCIe 4.0 خوب شود.
برای بیشتر گیمرها، یک SSD NVMe PCIe 4.0 سریع با ظرفیت مناسب انتخاب متعادل‌تری است. اگر اکنون SSD PCIe 3.0 یا PCIe 4.0 دارید و از سرعت بارگذاری بازی‌ها راضی هستید، ارتقا به PCIe 5.0 معمولاً باید زمانی انجام شود که به ظرفیت بیشتر یا یک کاربرد سنگین‌تر هم نیاز داشته باشید.
در واقع تفاوت اصلی نسل‌های SSD را بهتر است این‌گونه ببینیم: SSD بودن بسیار مهم‌تر از رسیدن به بالاترین سرعت اسمی است و بعد از آن، ظرفیت و نوع استفاده تعیین می‌کنند که PCIe 4.0 یا PCIe 5.0 ارزش پرداخت هزینه بیشتر را دارد. نتایج بنچمارک‌های جدید نیز نشان می‌دهند که در بخش بزرگی از بازی‌های فعلی، تفاوت نسل‌های PCIe کوچک است و در برخی بازی‌های جدید تنها شرایط خاص می‌تواند مزیت SSD سریع‌تر را آشکار کند.
گیم پلنت