اگر کامپیوتر نسبتاً ضعیفی دارید و بیشتر استفاده شما از سیستم به بازی کردن مربوط می‌شود، انتخاب سیستم‌عامل می‌تواند روی مقدار منابع آزاد و در بعضی بازی‌ها روی عملکرد تأثیر بگذارد. در سال‌های اخیر لینوکس با استفاده از Proton و پشتیبانی بهتر از Vulkan به گزینه‌ای جدی برای اجرای بازی‌های ویندوزی تبدیل شده است.

اما آیا لینوکس واقعاً از ویندوز ۱۱ سریع‌تر است؟ پاسخ به بازی، کارت گرافیک و توزیع لینوکس مورد استفاده بستگی دارد. در برخی بازی‌ها اختلاف ناچیز است و در بعضی عناوین حتی لینوکس می‌تواند عملکرد بهتری داشته باشد. از طرف دیگر، برخی بازی‌های آنلاین به دلیل سیستم ضدتقلب همچنان به ویندوز وابسته هستند.

اگر به فکر مهاجرت از ویندوز به لینوکس هستید اما هنوز به چند برنامه ویندوزی نیاز دارید، انتخاب توزیع مناسب اهمیت زیادی دارد. Wine یک لایه سازگاری است که امکان اجرای بسیاری از برنامه‌های ویندوزی را در لینوکس فراهم می‌کند و برخلاف ماشین مجازی، ویندوز را به‌صورت کامل اجرا نمی‌کند؛ بلکه فراخوانی‌های Windows API را به معادل‌های قابل استفاده در لینوکس تبدیل می‌کند.

البته سازگاری Wine برای همه نرم‌افزارها یکسان نیست و بعضی برنامه‌ها به اجزای اختصاصی ویندوز وابستگی زیادی دارند. بنابراین علاوه بر خود Wine، ابزارهایی که هر توزیع برای مدیریت آن فراهم می‌کند نیز اهمیت دارد.

لینوکس سال‌هاست در سرورها و زیرساخت‌های سازمانی حضور پررنگی دارد، اما استفاده گسترده از آن روی کامپیوترهای اداری دولت‌ها موضوع متفاوتی است. در سال‌های اخیر چند کشور تلاش کرده‌اند وابستگی خود به نرم‌افزارهای اختصاصی خارجی را کاهش دهند و در این مسیر، لینوکس و نرم‌افزارهای متن‌باز را نیز وارد برنامه‌های خود کرده‌اند.

دلیل این تغییر در همه کشورها یکسان نیست. در برخی موارد موضوع حاکمیت دیجیتال و کنترل بیشتر روی زیرساخت و داده‌ها مطرح است، در برخی دیگر پایان پشتیبانی یا هزینه‌های نرم‌افزار عامل مهمی بوده و در بعضی کشورها نیز تحریم‌ها و محدودیت‌های دسترسی به محصولات خارجی نقش داشته‌اند. بنابراین نمی‌توان همه این مهاجرت‌ها را یک تصمیم مشابه دانست.

لینوکس آن‌قدرها هم سخت نیست؛ چرا لینوکس مینت می‌تواند جایگزین ساده ویندوز باشد؟

تصویری که از لینوکس به‌عنوان یک سیستم‌عامل پیچیده و مخصوص کاربران حرفه‌ای شکل گرفته، دیگر برای بسیاری از توزیع‌های امروزی دقیق نیست. توزیع‌هایی مانند Linux Mint یا Ubuntu و Zorin OS رابط گرافیکی کاملی دارند و برای کارهای روزمره الزاماً نیازی به استفاده مداوم از ترمینال ندارند.

در واقع، تجربه استفاده از لینوکس تا حد زیادی به انتخاب توزیع بستگی دارد. اگر توزیعی کاربرپسند انتخاب کنید، نصب سیستم‌عامل و برنامه‌ها، مدیریت فایل‌ها و حتی بروزرسانی سیستم می‌تواند بسیار شبیه تجربه کار با ویندوز باشد.

اگر برای سال تحصیلی جدید به دنبال راهی برای کاهش هزینه‌های کامپیوتری، استفاده دوباره از یک لپ‌تاپ قدیمی یا حتی یادگیری مهارت‌های کاربردی‌تر در حوزه فناوری هستید، لینوکس می‌تواند گزینه‌ای بسیار جذاب باشد. برخلاف ویندوز و macOS که تجربه کاربری آن‌ها توسط شرکت سازنده تعیین می‌شود، در دنیای لینوکس آزادی بسیار بیشتری برای انتخاب محیط دسکتاپ، نرم‌افزارها و نحوه کار با سیستم دارید.

لینوکس فقط برای دانشجویان رشته کامپیوتر نیست. یک توزیع مناسب می‌تواند برای وب‌گردی، انجام تکالیف، کار با اسناد و صفحات گسترده، برنامه‌نویسی و حتی استفاده روزمره به کار رود. از طرف دیگر، اگر به حوزه‌هایی مانند علوم کامپیوتر، فناوری اطلاعات یا امنیت سایبری علاقه دارید، استفاده روزانه از لینوکس می‌تواند تجربه عملی ارزشمندی ایجاد کند.

در ادامه چهار دلیل مهم برای استفاده از لینوکس در سال تحصیلی جدید را بررسی می‌کنیم؛ از زنده کردن لپ‌تاپ‌های قدیمی گرفته تا ایجاد محیطی مناسب‌تر برای یادگیری برنامه‌نویسی.

یک سیستم‌عامل موقت را به منوی بوت لپ‌تاپ اصلی گیمینگم اضافه کردم؛ سیستم‌عاملی که کاملاً در رم سیستم اجرا می‌شود و در کنار ویندوز ۱۱ و EndeavourOS قرار گرفته است. سپس بررسی کردم که آیا واقعاً می‌تواند اطلاعات مربوط به فعالیت‌های انجام‌شده در هر نشست را فراموش کند یا خیر. در ادامه نیز از آن برای انجام سه کار واقعی استفاده کردم که معمولاً ترجیح می‌دهم روی کامپیوتر اصلی خود انجام ندهم.

پیش‌تر نیز روشی مشابه، یعنی اجرای یک سیستم‌عامل به صورت کامل از داخل RAM، را روی یک HP Pavilion m6 قدیمی امتحان کرده بودم و نتیجه برای یک لپ‌تاپ ۱۴ ساله شگفت‌انگیز بود. اما در میانه نوشتن آن مطلب متوجه نکته مهمی شدم: همان قابلیتی که باعث می‌شود سیستم‌عامل بسیار سریع اجرا شود، باعث می‌شود اطلاعات آن نیز پس از خاموش شدن از بین برود.

این ویژگی می‌تواند در شرایط مختلف بسیار کاربردی باشد؛ به عنوان مثال زمانی که قرار است لپ‌تاپ را برای مدتی در اختیار فرد دیگری قرار دهید، بخواهید یک برنامه یا فایل مشکوک را آزمایش کنید یا هنگام سفر به مناطقی باشید که ترجیح می‌دهید اطلاعات و سابقه فعالیت‌هایتان روی لپ‌تاپ باقی نماند. در ادامه با مفهوم سیستم عامل RAM-only که فقط در رم سیستم اجرا می‌شود و مزایای خاصی دارد، دقیق‌تر آشنا می‌شویم.