اگر تماس تصویری در روبیکا، واتساپ و سرویسهای چت ویدیویی نظیر Zoom یا Google Meet مرتباً منجمد میشود یا تصویر و صدا با تأخیر منتقل میشوند در حالی که تست سرعت اینترنت عدد مناسبی نشان میدهد، مشکل لزوماً کمبود سرعت نیست. پایداری اتصال، تأخیر و شلوغی شبکه نیز تأثیر زیادی دارند. گوگل هم برای عیبیابی تماس تصویری توصیه میکند علاوه بر سرعت، پایداری و Latency اتصال در طول زمان بررسی شود.
چرا تماس تصویری با اینترنت پرسرعت قطع و وصل میشود؟
تماس تصویری معمولاً به پهنای باند بسیار زیادی نیاز ندارد. مشکل زمانی ایجاد میشود که همزمان دستگاههای دیگر در شبکه مشغول دانلود، آپلود، پشتیبانگیری ابری یا پخش ویدیو باشند.
در چنین شرایطی ممکن است سرعت اسمی اینترنت کاملاً مناسب باشد اما بستههای داده با تأخیر یا به صورت نامنظم به مقصد برسند. نتیجه میتواند تصویر تار، توقف لحظهای و قطع شدن صدا باشد.
به همین دلیل تست سرعت بالا به تنهایی سالم بودن اتصال برای تماس تصویری را ثابت نمیکند. حتی ممکن است سرعت دانلود عالی باشد اما هنگام استفاده همزمان چند دستگاه، Latency به شکل محسوسی افزایش پیدا کند.
آیا QoS میتواند مشکل تماس تصویری را حل کند؟
QoS یا Quality of Service قابلیتی در بسیاری از مودمهاست که به آنها اجازه میدهد ترافیک مهم را نسبت به فعالیتهایی مانند دانلود فایل یا آپدیت بازی در اولویت قرار دهند.
اگر هنگام تماس تصویری شخص دیگری در خانه مشغول دانلود سنگین باشد، QoS میتواند بخشی از ظرفیت شبکه را برای ترافیک حساستر اختصاص دهد. بعضی تجهیزات نیز امکان اولویت دادن به یک دستگاه یا سرویس خاص را فراهم میکنند. گوگل نیز در Google Home قابلیتی برای اولویت دادن به فعالیتهایی مانند ویدیوکنفرانس ارائه میکند.
با این حال QoS همیشه بهترین راهحل نیست. حتی Google Meet توصیه میکند در صورت وجود مشکل، QoS مربوط به ترافیک Meet را موقتاً غیرفعال کنید زیرا اولویتبندی همزمان توسط شبکه و خود سرویس ممکن است در برخی تجهیزات نتیجه نامطلوب ایجاد کند.
فعال کردن QoS چه معایبی دارد؟
فعال کردن QoS ممکن است حداکثر سرعت قابل دستیابی را کاهش دهد. مودم برای مدیریت صف بستهها باید آنها را بررسی و اولویتبندی کند و در برخی مدلها این پردازش میتواند توان عبور ترافیک را محدود کند.
بنابراین ممکن است بعد از فعال کردن QoS سرعت دانلود از مقدار قبلی کمتر شود اما تماس تصویری در زمان شلوغی شبکه پایدارتر شود. این موضوع به مدل مودم، Firmware و نوع پیادهسازی QoS بستگی دارد.
اگر مودم از SQM یا Smart Queue Management مانند الگوریتمهای CAKE یا FQ-CoDel پشتیبانی کند، کنترل صفها معمولاً برای کاهش Bufferbloat مناسبتر از QoS ساده است. هدف این فناوریها جلوگیری از تشکیل صفهای طولانی و افزایش شدید Latency هنگام اشباع اتصال است.
Bufferbloat چیست و چرا کیفیت تماس تصویری را خراب میکند؟
Bufferbloat زمانی رخ میدهد که بستههای داده در یک صف بزرگ منتظر ارسال باقی میمانند. در این حالت ممکن است سرعت اینترنت همچنان بالا باشد اما تأخیر هنگام دانلود یا آپلود سنگین به شدت افزایش پیدا کند.
به عنوان مثال ممکن است هنگام استفاده عادی، پینگ اینترنت پایین باشد اما با شروع دانلود سنگین، تأخیر افزایش پیدا کند. تماس تصویری در چنین شرایطی میتواند با توقف تصویر یا تأخیر صدا همراه شود.
نکته مهم این است که Bufferbloat فقط در اتصالهای کند رخ نمیدهد. حتی اینترنت فیبر نوری و چند گیگابیتی نیز در صورت وجود گلوگاه در مودم یا شبکه داخلی میتواند با افزایش Latency زیر بار مواجه شود.
چگونه بفهمیم مشکل از Bufferbloat است؟
قبل از تغییر تنظیمات مودم بهتر است یک تست Bufferbloat انجام دهید. این تست باید تأخیر اتصال را در حالت عادی و هنگام دانلود یا آپلود سنگین مقایسه کند.
اگر با شروع بار سنگین، Latency به شکل قابل توجهی افزایش پیدا کرد، احتمال وجود Bufferbloat بیشتر است. منابع تخصصی Bufferbloat معمولاً افزایش کمتر از حدود ۱۵ تا ۲۵ میلیثانیه را نشانه کنترل مناسبتر تأخیر زیر بار میدانند.
بعد از فعال کردن QoS یا SQM دوباره تست را اجرا کنید. اگر تأخیر بهتر شد و تماس تصویری نیز پایدارتر شد، تنظیم جدید احتمالاً به حل مشکل کمک کرده است. اگر سرعت به شدت افت کرد یا نتیجه بهتر نشد، تنظیمات را به حالت قبل برگردانید.
آیا Wi-Fi میتواند عامل اصلی مشکل باشد؟
بله. حتی اگر اینترنت ورودی به خانه سریع باشد، ارتباط Wi-Fi بین دستگاه و مودم میتواند گلوگاه ایجاد کند. فاصله زیاد از مودم، دیوارها، شلوغی کانال و استفاده همزمان چند دستگاه روی Wi-Fi میتواند کیفیت تماس تصویری را کاهش دهد.
برای بررسی این موضوع، یک تماس را با کابل Ethernet امتحان کنید. اگر مشکل با کابل برطرف شد، احتمالاً باید به جای تمرکز روی سرعت اینترنت، وضعیت Wi-Fi را بررسی کنید. گوگل نیز برای عیبیابی Google Meet استفاده از Ethernet و در صورت استفاده از Wi-Fi، اتصال ۵ گیگاهرتز را پیشنهاد میکند.
در Wi-Fi 7 نیز قابلیت Multi-Link Operation یا MLO برای استفاده هماهنگ از چند لینک طراحی شده است و میتواند در شرایط مناسب به کاهش تأخیر و افزایش پایداری اتصال کمک کند. البته برای استفاده از مزایای کامل آن، هم مودم و هم دستگاه متصل باید از قابلیتهای مربوطه پشتیبانی کنند.
بهترین روش برای رفع مشکل تماس تصویری چیست؟
اگر تماس تصویری با وجود سرعت بالای اینترنت همچنان مشکل دارد، ابتدا اتصال را با کابل Ethernet امتحان کنید و سپس یک تست Bufferbloat انجام دهید. اگر مشکل فقط هنگام شلوغ شدن شبکه ظاهر میشود، بررسی QoS یا SQM منطقی است.
اگر QoS نتیجه خوبی نداد، آن را خاموش کنید و تنظیمات Wi-Fi را بررسی کنید. استفاده از باند ۵ گیگاهرتز، نزدیکتر کردن دستگاه به مودم و کاهش فعالیتهای سنگین شبکه در زمان تماس نیز میتواند مؤثر باشد.
در نهایت باید توجه داشت که سرعت اینترنت تنها یکی از عوامل مؤثر بر کیفیت تماس تصویری است. عواملی مانند Latency و Jitter و Packet Loss و کیفیت Wi-Fi و نحوه مدیریت صفهای مودم همگی میتوانند روی کیفیت تماس تأثیر بگذارند.
گیم پلنت