خرید کارت گرافیک جدید همیشه به معنای دریافت عملکرد بهتر نیست. بعضی از کارت‌های گرافیک پرچمدار نسل‌های گذشته هنوز در اجرای بازی‌ها قدرت بیشتری نسبت به مدل‌های میان‌رده جدید دارند و به دلیل برخورداری از حافظه گرافیکی بیشتر، برای اجرای بازی‌های سنگین در رزولوشن 1440p و حتی بعضی بازی‌های 4K مناسب هستند.

به عنوان مثال، کارت گرافیک RTX 3090 با حافظه ۲۴ گیگابایتی و Radeon RX 6950 XT با حافظه ۱۶ گیگابایتی همچنان گزینه‌های قدرتمندی محسوب می‌شوند. در مقابل، بعضی مدل‌های جدید مانند RTX 5060 Ti در نسخه ۸ گیگابایتی عرضه شده‌اند که ممکن است در بازی‌های جدید با محدودیت حافظه مواجه شوند.

بااین‌حال، برای دست دوم باید مصرف برق، سلامت سخت‌افزار، امکانات نسل جدید و هزینه نهایی سیستم را نیز در نظر گرفت.

اجرای مدل‌های زبانی بزرگ (LLM) روی کامپیوتر شخصی، بدون ارسال اطلاعات به سرویس‌های آنلاین، به یکی از کاربردهای جذاب هوش مصنوعی محلی تبدیل شده است. با این حال، اجرای مدل‌های بزرگ روی کارت گرافیک‌های قدیمی یا اقتصادی همیشه ساده نیست؛ زیرا حافظه گرافیکی محدود می‌تواند اندازه مدل قابل اجرا و سرعت تولید پاسخ را محدود کند.

یکی از راهکارهای کاربردی برای عبور از این محدودیت، استفاده از معماری Mixture of Experts یا MoE است. این معماری به مدل اجازه می‌دهد برای پردازش هر ورودی فقط از بخشی از شبکه استفاده کند. در نتیجه، بعضی مدل‌های MoE با وجود داشتن تعداد پارامترهای بسیار زیاد، می‌توانند روی سیستم‌هایی با حافظه گرافیکی محدود نیز قابل اجرا باشند؛ البته سرعت نهایی به مدل، میزان فشرده‌سازی، حافظه رم و تنظیمات نرم‌افزار بستگی دارد.

کارت گرافیک RTX 3060 با حافظه ۱۲ گیگابایتی در زمان عرضه در سال ۲۰۲۱، یکی از گزینه‌های مناسب برای گیمرهایی بود که به دنبال سخت‌افزاری مقرون‌به‌صرفه بودند. این کارت هرگز سریع‌ترین عضو خانواده Ampere نبود و عملکرد آن در رهگیری پرتو نیز چندان چشمگیر به نظر نمی‌رسید؛ اما چند سال بعد، شرایط بازار سخت‌افزار تغییر کرده و همین مدل قدیمی دوباره اهمیت پیدا کرده است.

نکته جالب این است که سخت‌افزار اصلی RTX 3060 تغییر نکرده، اما نیازهای جدید بازار باعث شده‌اند حافظه گرافیکی ۱۲ گیگابایتی آن ارزش بیشتری پیدا کند. کمبود حافظه در بازار کارت‌های گرافیک و افزایش تقاضا برای اجرای مدل‌های هوش مصنوعی به‌صورت محلی، از عواملی هستند که جایگاه این کارت را تغییر داده‌اند.

از زمانی که در سال ۲۰۱۲ به بازی روی کامپیوتر روی آوردم، تقریباً همیشه از کارت‌های گرافیک NVIDIA استفاده کرده‌ام و همچنان معتقدم دلایل قابل‌قبولی برای انتخاب تیم سبز یعنی انویدیا وجود دارد؛ به‌ویژه اگر قابلیت‌هایی مانند DLSS و Ray Tracing برایتان اهمیت داشته باشند.

با این حال، علاقه‌ای ندارم که به یک طرفدار متعصب تبدیل شوم. اگر AMD بتواند محصولی مشابه ارائه دهد و در عین حال قیمت پایین‌تری نسبت به NVIDIA داشته باشد، مشکلی با تغییر برند ندارم. تنها دلیل اینکه طی این سال‌ها چنین کاری نکرده‌ام این است که معمولاً کارت‌های گرافیک پرچم‌دار می‌خرم و AMD در بخش رده‌بالا نتوانسته بود رقابت نزدیکی داشته باشد.

اما شرایط در بخش میان‌رده کاملاً متفاوت است و از نظر ارزش خرید، AMD در حال حاضر دست بالا را دارد. در واقع، قیمت فعلی RX 9070 XT باعث شده توصیه کارت‌های میان‌رده انویدیا، مانند RTX 5070 و RTX 5070 Ti، با قیمت‌های فعلی بازار تقریباً غیرممکن باشد! در ادامه مقایسه‌ای بین عملکرد و قیمت کارت گرافیک RX 9070 XT و محصولات هم‌رده انویدیا خواهیم داشت تا ارزش اقتصادی کارت گرافیک‌ها برای گیمرها روشن شود. برای خریدی منطقی‌تر با گیم پلنت همراه باشید.