مرورگرهای وب فقط صفحات اینترنتی را نمایش نمی‌دهند؛ آن‌ها در پس‌زمینه حجم زیادی از اطلاعات را روی حافظه کامپیوتر ذخیره و به‌روزرسانی می‌کنند. کش تصاویر و فایل‌ها، اطلاعات سایت‌ها، تاریخچه، افزونه‌ها و داده‌های نشست مرورگر همگی می‌توانند باعث نوشتن اطلاعات روی SSD شوند.
به همین دلیل، اگر ساعت‌های زیادی از مرورگر استفاده می‌کنید، ممکن است بخشی از فعالیت نوشتن روی حافظه به جای ویندوز، از طرف مرورگر باشد. البته نمی‌توان گفت مرورگر در همه سیستم‌ها بیشتر از ویندوز روی SSD اطلاعات می‌نویسد؛ این موضوع به الگوی استفاده، تعداد تب‌ها، سایت‌های بازدیدشده و برنامه‌های پس‌زمینه بستگی دارد.
چرا مرورگرها اطلاعات زیادی روی SSD ذخیره می‌کنند؟
مرورگرهای امروزی برای افزایش سرعت بارگذاری صفحات، کاهش مصرف اینترنت و حفظ اطلاعات کاربر به فضای ذخیره‌سازی نیاز دارند. این اطلاعات فقط به فایل‌هایی که دانلود می‌کنید محدود نیستند؛ مرورگر هنگام باز کردن سایت‌ها، اجرای اسکریپت‌ها، پخش ویدیو و استفاده از افزونه‌ها نیز داده‌های مختلفی را روی حافظه می‌نویسد.
به عنوان مثال، مایکروسافت اج و مرورگر کروم علاوه بر فایل‌های کش معمولی، اطلاعات مربوط به کدهای کامپایل‌شده، پردازش گرافیکی و داده‌های ذخیره‌شده توسط وب‌اپلیکیشن‌ها را مدیریت می‌کنند. این اطلاعات ممکن است بارها ایجاد، اصلاح یا حذف شوند.
کش مرورگر فقط شامل تصاویر و فایل‌های موقت نیست
کش مرورگر چند بخش مختلف دارد و هرکدام برای هدف مشخصی استفاده می‌شوند:
- HTTP Cache: تصاویر، فایل‌های CSS، اسکریپت‌ها و منابع دانلودشده سایت‌ها را نگهداری می‌کند تا در بازدیدهای بعدی سریع‌تر بارگذاری شوند.
- Code Cache: بخشی از کدهای JavaScript و WebAssembly را ذخیره می‌کند تا اجرای مجدد آن‌ها سریع‌تر انجام شود.
- GPU Cache: اطلاعات مرتبط با پردازش گرافیکی و Shaderها را نگهداری می‌کند.
- Media Cache: داده‌های موقت مربوط به پخش ویدیو و محتوای صوتی را ذخیره می‌کند.
- Extension Data: افزونه‌ها می‌توانند تنظیمات و اطلاعات اختصاصی خود را روی حافظه ذخیره کنند.
- Service Worker Cache: به وب‌سایت‌ها اجازه می‌دهد برخی فایل‌ها و پاسخ‌های سرور را برای استفاده مجدد یا اجرای آفلاین نگهداری کنند.
بنابراین، حجم کش مرورگر تنها بخشی از فعالیت واقعی آن روی SSD را نشان می‌دهد.
وب‌سایت‌ها چگونه روی SSD اطلاعات ذخیره می‌کنند؟
بسیاری از وب‌سایت‌ها برای حفظ اطلاعات و عملکرد بهتر، از فضای ذخیره‌سازی داخلی مرورگر استفاده می‌کنند. این اطلاعات ممکن است پس از بستن مرورگر یا حتی راه‌اندازی مجدد ویندوز نیز باقی بمانند.
کوکی‌ها تنها نوع داده ذخیره‌شده نیستند. فناوری‌هایی مانند Local Storage، IndexedDB، Cache Storage و Origin Private File System امکان ذخیره اطلاعات ساختاریافته، فایل‌ها و داده‌های حجیم‌تر را فراهم می‌کنند.
به همین دلیل، یک وب‌اپلیکیشن پیشرفته می‌تواند بدون اینکه کاربر متوجه شود، حجم قابل توجهی از اطلاعات را روی حافظه ذخیره کند. این موضوع به‌خصوص در سرویس‌های آنلاین، برنامه‌های تحت وب و سایت‌هایی که محتوای زیادی دارند اهمیت پیدا می‌کند.
IndexedDB و Cache Storage چه تأثیری بر نوشتن اطلاعات دارند؟
IndexedDB برای ذخیره داده‌های ساختاریافته و حتی اطلاعات حجیم‌تر طراحی شده است. Cache Storage نیز امکان نگهداری درخواست‌ها و پاسخ‌های شبکه را فراهم می‌کند. وب‌اپلیکیشن‌ها می‌توانند از این قابلیت‌ها برای ذخیره اطلاعات و کاهش نیاز به دریافت مجدد داده‌ها از اینترنت استفاده کنند.
میزان فضای قابل استفاده به مرورگر و سیاست‌های مدیریت حافظه آن بستگی دارد. به عنوان مثال، در مایکروسافت اج سهمیه ذخیره‌سازی IndexedDB و Cache API برای هر مبدأ می‌تواند تا ۶۰ درصد ظرفیت کل دیسک باشد؛ این عدد سقف مجاز است و به معنی استفاده واقعی سایت از چنین حجمی نیست. در فایرفاکس نیز محدودیت‌ها و قواعد متفاوتی اعمال می‌شود.
تاریخچه و اطلاعات پروفایل مرورگر دائماً تغییر می‌کنند
مرورگر علاوه بر کش، اطلاعاتی مانند تاریخچه بازدید، کوکی‌ها، رمزهای ذخیره‌شده، فرم‌های تکمیل‌شده، فهرست تب‌های باز و تنظیمات افزونه‌ها را نیز نگهداری می‌کند.
بخش زیادی از این اطلاعات در پایگاه‌های داده محلی ذخیره می‌شوند. برای مثال، فایرفاکس از پایگاه داده‌هایی مانند places.sqlite برای تاریخچه و نشانک‌ها و cookies.sqlite برای کوکی‌ها استفاده می‌کند.
در مرورگرهای مبتنی بر Chromium نیز اطلاعات پروفایل در فایل‌ها و پایگاه‌های داده مختلف قرار می‌گیرند. با هر تغییر در اطلاعات، ممکن است عملیات نوشتن جدیدی انجام شود.
برخی پایگاه‌های داده از روش Write-Ahead Logging یا WAL استفاده می‌کنند. در این روش، تغییرات ابتدا در فایل گزارش ثبت می‌شوند و بعداً در زمان Checkpoint به پایگاه داده اصلی انتقال پیدا می‌کنند. این فرایند می‌تواند باعث چند عملیات نوشتن برای یک تغییر منطقی شود.
آیا ویندوز بیشتر از مرورگرها به SSD فشار وارد می‌کند؟
ویندوز هم اطلاعات زیادی روی حافظه ذخیره می‌کند. فایل‌های موقت، گزارش خطاها، اطلاعات Windows Update، کش آنتی‌ویروس، ایندکس جست‌وجو و داده‌های بهینه‌سازی تحویل به‌روزرسانی‌ها از جمله مواردی هستند که می‌توانند باعث نوشتن اطلاعات روی SSD شوند.
تفاوت اصلی در الگوی فعالیت است. بسیاری از عملیات نگهداری ویندوز در زمان به‌روزرسانی، اسکن امنیتی یا ایندکس‌گذاری انجام می‌شوند؛ اما مرورگر با هر بار بازدید از سایت، بارگذاری محتوا، پخش ویدیو و تعامل با افزونه‌ها ممکن است داده‌های جدیدی ذخیره کند.
البته این به معنی بیشتر بودن قطعی میزان نوشتن مرورگر نیست. در کامپیوتری که به‌روزرسانی‌های سنگین یا فعالیت پس‌زمینه زیادی دارد، ویندوز می‌تواند سهم بیشتری از نوشتن اطلاعات را به خود اختصاص دهد.
فایل Pagefile و Hiberfil را با میزان نوشتن SSD اشتباه نگیرید
فایل‌های pagefile.sys و hiberfil.sys ممکن است فضای زیادی از SSD را اشغال کنند؛ اما اندازه آن‌ها معیار مناسبی برای محاسبه میزان نوشتن اطلاعات نیست.
Pagefile برای مدیریت حافظه مجازی و پشتیبانی از برخی عملیات سیستمی استفاده می‌شود. Hiberfil نیز داده‌های موردنیاز برای قابلیت Hibernate و برخی حالت‌های راه‌اندازی سریع را نگهداری می‌کند.
وجود یک فایل بزرگ به معنی نوشته‌شدن مداوم همان حجم روی SSD نیست. برای بررسی استهلاک حافظه باید میزان واقعی داده‌های نوشته‌شده را اندازه‌گیری کنید.
چگونه میزان نوشتن اطلاعات روی SSD را بررسی کنیم؟
حجم فولدر کش مرورگر یا فایل‌های موقت ویندوز معیار دقیقی برای سنجش استهلاک حافظه نیست. ممکن است یک فایل چند گیگابایتی فقط یک بار نوشته شود و مدت‌ها بدون تغییر باقی بماند؛ در مقابل، فایل‌های کوچک یک پایگاه داده ممکن است بارها به‌روزرسانی شوند.
برای ارزیابی بهتر باید میزان نوشتن اطلاعات در یک بازه زمانی مشخص را بررسی کنید. شاخص‌هایی مانند Total Host Writes و مقدار TBW در این زمینه اهمیت دارند.
بررسی فعالیت نوشتن دیسک در ویندوز ۱۱
برای مشاهده فعالیت لحظه‌ای برنامه‌ها می‌توانید از ابزار Resource Monitor استفاده کنید. این ابزار میزان خواندن و نوشتن اطلاعات توسط پردازش‌های مختلف را نمایش می‌دهد.
برای باز کردن آن، کلیدهای Win + R را فشار دهید و عبارت resmon را وارد کنید. سپس وارد زبانه Disk شوید و بخش Processes with Disk Activity را بررسی کنید.
در این قسمت می‌توانید فعالیت دیسک مرورگرهایی مانند مایکروسافت اج و مرورگر کروم را در کنار سایر پردازش‌ها مشاهده کنید. توجه داشته باشید که این آمار مربوط به فعالیت لحظه‌ای است و برای محاسبه مجموع نوشتن در طول چند روز باید از ابزارهای پایش طولانی‌مدت استفاده کنید.
تفاوت TBW با حجم کش مرورگر چیست؟
TBW مخفف Terabytes Written است و میزان کل داده‌ای را نشان می‌دهد که یک SSD در طول عمر کاری مورد انتظار خود قادر به نوشتن آن است. سازندگان حافظه معمولاً این شاخص را در مشخصات محصول اعلام می‌کنند.
برای مثال، اگر یک SSD دارای ظرفیت ۱ ترابایت و رتبه استقامت ۶۰۰ TBW باشد، این عدد نشان‌دهنده میزان نوشتن اسمی آن در شرایط آزمون سازنده است؛ نه اینکه پس از رسیدن به آن مقدار حتماً از کار بیفتد.
همچنین میزان نوشتن میزبان با نوشتن واقعی روی تراشه‌های NAND یکسان نیست. کنترلر SSD برای مدیریت بلوک‌ها، جابه‌جایی داده‌ها و جمع‌آوری زباله ممکن است عملیات نوشتن داخلی بیشتری انجام دهد؛ پدیده‌ای که Write Amplification نام دارد.
چگونه نوشتن اطلاعات مرورگر روی SSD را کاهش دهیم؟
برای افزایش عمر SSD لازم نیست کش مرورگر را دائماً پاک کنید یا قابلیت‌های ذخیره‌سازی آن را غیرفعال کنید. کش در بسیاری از مواقع با جلوگیری از دانلود مجدد فایل‌ها، مصرف اینترنت و زمان بارگذاری صفحات را کاهش می‌دهد.
بهتر است به جای حذف مداوم اطلاعات، فعالیت‌های غیرضروری را محدود کنید:
- افزونه‌هایی را که استفاده نمی‌کنید حذف کنید؛ بعضی افزونه‌ها در پس‌زمینه دائماً اطلاعات ذخیره می‌کنند.
- تب‌های غیرضروری را ببندید؛ به‌خصوص سایت‌هایی که محتوای ویدیویی یا برنامه‌های تحت وب سنگین دارند.
- از اجرای هم‌زمان چند مرورگر با تعداد زیادی تب خودداری کنید.
- اطلاعات سایت‌هایی را که دیگر استفاده نمی‌کنید، در صورت نیاز از تنظیمات حریم خصوصی مرورگر پاک کنید.
- مرورگر و افزونه‌ها را به‌روز نگه دارید تا از بهینه‌سازی‌های عملکردی و مدیریت حافظه بهره‌مند شوید.
- از غیرفعال‌کردن کامل کش خودداری کنید؛ این کار ممکن است باعث دانلود مکرر فایل‌ها و افزایش ترافیک شبکه شود.
آیا انتقال کش مرورگر به RAM Disk راهکار مناسبی است؟
انتقال کش مرورگر به RAM Disk می‌تواند بخشی از نوشتن اطلاعات موقت روی SSD را کاهش دهد؛ اما این روش برای همه کاربران مناسب نیست. RAM Disk بخشی از حافظه RAM را به فضای ذخیره‌سازی موقت تبدیل می‌کند و اطلاعات آن معمولاً با خاموش‌شدن سیستم از بین می‌روند.
اگر حافظه RAM کامپیوتر محدود باشد، اختصاص بخشی از آن به RAM Disk ممکن است باعث افزایش استفاده از Pagefile و حتی بیشتر شدن فعالیت SSD شود. همچنین برخی اطلاعات مرورگر باید به شکل پایدار ذخیره شوند و انتقال همه داده‌های پروفایل به حافظه موقت می‌تواند مشکل‌ساز باشد.
در بیشتر کامپیوترها، مدیریت تعداد تب‌ها و افزونه‌ها و استفاده از کش پیش‌فرض مرورگر انتخاب منطقی‌تری است.
گیم پلنت